قازاقستان ۇلتتىق بانكى اقشا-نەسيە ساياساتى اياسىندا ەل ەكونوميكاسىنان قوسىمشا شامامەن 8 ترلن تەڭگەنى الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل تۋرالى رەتتەۋشىنىڭ باسشىسى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
بۇل سومانىڭ نەگىزگى بولىگى ەكى شارا ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىرىنشىسى — التىن ساتىپ الۋ وپەراسيالارىن اينالاندىرۋ (زەركاليروۆانيە). 2026 جىلدىڭ جەتى ايىندا ۇلتتىق بانك وسىلايشا 2،4 ترلن تەڭگەنى اينالىمنان العان. جىل قورىتىندىسى بويىنشا رەتتەۋشى بۇل كورسەتكىشتى 4،1 ترلن تەڭگەگە جەتكىزۋدى كۇتەدى.
التىن ساتىپ الۋ وپەراسيالارىن اينالاندىرۋ تۋرالى 2025 جىلدىڭ قاڭتارىندا بەلگىلى بولدى. سول كەزدە رەتتەۋشى وسىلايشا «مونەتارلىق بەيتاراپتىققا» كوشەتىنىن حابارلاعان. بۇل مەحانيزم ۇلتتىق بانكتىڭ التىن ەكسپورتىنان تۇسكەن ۆاليۋتالىق ءتۇسىمدى ساتۋىن بىلدىرەدى. سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل ەكونوميكاداعى ارتىق اقشا كولەمىن ازايتىپ، ينفلياسيانىڭ تومەندەۋىنە ىقپال ەتەدى.
تاعى شامامەن 4 ترلن تەڭگەنى ۇلتتىق بانك بانكتەرگە قويىلاتىن ەڭ تومەنگى رەزەرۆتىك تالاپتاردى (مرت) كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ ارقىلى بايلانىستىرۋدى كوزدەپ وتىر.
بانكتەرگە ارنالعان جاڭا مرت-نى ۇلتتىق بانك 2025 جىلدىڭ تامىزىندا بەكىتتى. تەڭگەلىك مىندەتتەمەلەر بويىنشا تالاپتار 1،3%-دان 3،5%-عا دەيىن ءوستى، ال 2026 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن باستاپ ولار 5%-عا دەيىن (كەيبىر مىندەتتەمە ساناتتارى بويىنشا)، ۆاليۋتالىق مىندەتتەمەلەر بويىنشا 2،5%-دان 10%-عا دەيىن ءوسىپ، كەيىن 15%-عا جەتەدى.
بۇل بانكتەردىڭ ۇلتتىق بانكتەگى كوررەسپوندەنتتىك شوتتارىندا ۇستاۋعا ءتيىس مىندەتتەمەلەرىنىڭ پايىزدىق ۇلەسى تۋرالى بولىپ وتىر — بۇل اقشا اينالىمعا قاتىسپايدى، دەمەك بانكتەر ونى نەسيەلەۋگە نەمەسە پايدا تابۋ ماقساتىندا باسقا قۇرالدارعا جۇمساي المايدى.
سونداي-اق، ەكى مەحانيزم دە ەكونوميكادان تەڭگەنى الىپ تاستايتىنىن، الايدا اينالاندىرۋ جاعدايىندا وتىمدىلىك جۇيەگە ۆاليۋتا تۇرىندە قايتارىلاتىنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى.
بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» قازاقستان بانكتەرىنە قويىلاتىن رەزەرۆتىك تالاپتاردىڭ تۇبەگەيلى ارتتىرىلۋى رەتتەۋشىنىڭ ويىنشا ساۋدا وتىمدىلىگىنىڭ ءپروفيسيتىن قىسقارتىپ، ينفلياسيانى باياۋلاتۋعا اكەلۋى ءتيىس دەپ جازعان بولاتىن.
2025 جىلدىڭ قازانىندا-اق سۇلەيمەنوۆ ەكونوميكادان ارتىق وتىمدىلىكتى الىپ تاستاۋ قاجەتتىگىن ايتقان. سول ۋاقىتقا دەيىن شامامەن 4،2 ترلن تەڭگە اينالىمنان الىنعان ەدى.