حيميالىق كوڭىلدى تاپقىرلار كەشى

حيميالىق كوڭىلدى تاپقىرلار كەشى

جۇرگىزۋشى: - سايىسىمىزدى باستاماستان بۇرىن ءادىل قازىلارمەن تانىستىرىپ شىعايىق.
كوڭىلدى تاپقىشتار بىلىمدىلەر
بار ونەرىن الدارىڭا سالادى
كىم ءبىلىمدى، كوپ وقىعان بولسا ەگەر
بۇگىنگى كۇننىڭ جەڭىمپازى بولادى
ءار توپ باسشىسى وزدەرىنىڭ توپتارىمەن تانىستىرادى.

جۇرگىزۋشى:
ءبىلىم دەگەن بيىك شىڭ
باقىتقا سەنى جەتكىزەر
ءبىلىم دەگەن اقىلشىڭ
قيىندىقتان وتكىزەر
جاستىقتىڭ وتى قايداسىڭ
جۇرەكتى ءتۇرتىپ قوزعاماي
عىلىمنىڭ ءبىلىپ پايداسىن
دۇنيەنىڭ كوركىن بولجاماي
ءار توپقا 10 سۇراقتان قويىلادى، دۇرىس جاۋاپقا ءبىر بالل بەرىلەدى.

1 – توپ.
1. قانداي ەلەمەنت الدىمەن كۇندە، سودان سوڭ جەردە اشىلادى. (گەلي)
2. قانداي ەلەمەنتتەر قالىپتى جاعدايدا سۇيىق كۇيدە كەزدەسەدى (بروم)
3. قانداي ەلەمەنتتەر ماتەريكتەردىڭ اتىمەن اتالادى (ەۆروپي، امەرسي)
4. اعاشتى وتسىز قالاي كومىرلەندىرۋگە بولادى؟ (H2SO4 كونسەنتراسياسىندا)
5. سۋدى قالاي جاندىرۋعا بولادى (سىلتىلىك مەتالدار ارقىلى، ناتري، كالي)
6. پلانەتامىزدا كوپ تارالعان ەلەمەنتتەر (سۋتەك، گەلي)
7. سىرىڭكەسىز قالاي وت جاعۋعا بولادى (اق فوسفور ارقىلى)
8. جۇمىرتقانىڭ قابىعىن قالاي سىندىرماي ارشۋعا بولادى (سۇيىتىلعان قىشقىلعا سالىپ)
9. ءارى حيميك، ءارى مۋزىكانت عالىم (ا. پ. بورودين)
10. الىپ ەلەمەنت (تيتان)

2 – توپ.
1. رەسەي ەلىندە العاش حيميا زەرتحاناسىن اشقان كىم(م. ۆ. لومونوسوۆ)
2. قانداي جىلاندا سىناپ كوپ (فاراون جىلانىندا سىناپ (ءىى) ءرودانيدى)
3. فۋتبول تەرمينىندە كەزدەسەتىن ەلەمەنت (گولمي)
4. تابيعي تالشىقتى زات (اسبەست)
5. مىستىڭ تابيعي قوسىلىسى (مالاحيت)
6. ءسۇت قانتى (لاكتوزا)
7. تەمەكىنىڭ قۇرامىنداعى الكالويد (نيكوتين)
8. ادامزات بالاسى قانداي ەلەمەنتتى العاش ءوندىردى (مىس)
9. توپىراقتى قۇنارلاندىراتىن ەلەمەنت (ازوت)
10. ءۇش ءتۇرلى كۇيدە كەزدەسەتىن زات (سۋ)

3 – توپ.
1. قانداي مەتالل بولاشاقتىڭ مەتالى دەپ اتالادى (اليۋميني)
2. ليمون قىشقىلىن قايدان الادى (قانتتان نە مەلياسيدەن)
3. سۋتەك قاي زاتتا جاقسى ەريدى (بالقىتىلعان تەمىر، نيكەل، پاللاديدە)
4. قانداي جاي زات ەڭ جوعارى تەمپەراتۋرادا بالقيدى (گرافيت 380 گرادۋس س)
5. قانداي ەلەمەنت جەر قىرتىسىنىڭ 75% - ىن قۇرايدى (وتتەك 49%، كرەمني 26%)
6. اۋا گازدار قوسپاسى ەكەنىن العاش ايتقان عالىم (ل. دا ۆينچي)
7. ادامعا تازا، ديستيلدەنگەن سۋ ىشۋگە پايدالى ما (جوق)
8. فوسفور ەلەمەنتى قاشان اشىلدى، كىم اشتى (گامبۋرگ حيميگى، گ. براند، 1699ج)
9. گرەك تىلىندە اي دەگەن ماعىنانى بىلدىرەتىن ەلەمەنت (سەلەن)
10. الەمدەگى ەڭ العاش مۇناي ايداۋ زاۋىتى قاشان جانە قاي جەردە سالىندى (1745ج. ۋحتا وزەنى بويىندا).

حيميالىق كوڭىلدى تاپقىرلار كەشى. جۇكتەۋ