زامبيادا پرەزيدەنت پەن پارلامەنتتى سايلاۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋ ءوتىپ جاتىر. سەگىز ميلليوننان استام ادام سايلاۋشى رەتىندە تىركەلگەن. داۋىس بەرۋ جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 06:00-دە (04:00 GMT) باستالىپ، 18:00-دە اياقتالادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
بۇل سايلاۋ زامبيانىڭ افريكاداعى ەڭ تۇراقتى دەموكراتيالىق ەلدەرىنىڭ ءبىرى رەتىندەگى بەدەلىنە سىن بولىپ تابىلادى، اسىرەسە ساياسي بوستاندىقتارعا ءقاۋىپ ءتونىپ تۇرعان كەزدە. جۇمىسسىزدىق پەن ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنىڭ ءوسۋى سايلاۋشىلار ءۇشىن باستى ماسەلەلەر بولىپ قالۋدا.
پرەزيدەنت حاكايندە حيچيلەما ەلدى ەكونوميكالىق قالپىنا كەلتىرۋدەن وتكىزىپ، ەكىنشى مەرزىمگە سايلانۋعا ۇمتىلۋدا. الايدا كوپشىلىك ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنىڭ ءالى دە جوعارى ەكەنىن ايتادى.
بيۋللەتەنگە ون ءتورت كانديدات ەنگەن، ءبىراق باسەكە نەگىزىنەن قازىرگى پرەزيدەنت پەن ونىڭ باستى قارسىلاسى برايان مۋندۋبيلە اراسىندا ءوتىپ جاتىر. مۋندۋبيلە 2011-2021 جىلدارى بيلىك قۇرعان پاتريوتتىق مايدان (پم) ۇكىمەتىندە بۇرىنعى مينيستر بولعان. ونىڭ كواليسياسى قايتىس بولعان بۇرىنعى پرەزيدەنت ەدگار لۋنگۋدىڭ جاقتاستارىنان قولداۋ الادى.
لۋنگۋ ءبىر جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن قايتىس بولدى، ال ونىڭ دەنەسى وڭتۇستىك افريكادا ءالى كۇنگە دەيىن جەرلەنبەگەن. بۇل لۋنگۋ وتباسى مەن حيچيلەما اراسىنداعى شيەلەنىستى داۋعا بايلانىستى، بۇل زامبياداعى ساياسي الاۋىزدىقتى ودان ءارى ۋشىقتىردى.
64 جاستاعى حيچيلەما 2021 جىلعى سايلاۋدا التىنشى ارەكەتىندە جەڭىسكە جەتكەن ەدى. ول سوڭعى بەس جىلدىق مەرزىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا سۇيەنۋدە.
26 جاستاعى مۆيچە نالۋپۋمبۆە داۋىس بەرۋ ورىندارى اشىلعانعا دەيىن كوپ ۋاقىت بۇرىن كەزەككە تۇرعان جۇزدەگەن ادامنىڭ ءبىرى بولدى. «زامبيالىقتار كوڭىلى قالعان، بۇل سايلاۋ 50-50، سوندىقتان ءبىز ءبارىمىز وزگەرىس جاساۋ ءۇشىن ەرتە كەلدىك»، — دەدى ول AFP اگەنتتىگىنە.
«مەن حح-عا داۋىس بەردىم، ويتكەنى ول بىزگە قامقورلىق جاسايدى»، — دەدى زامبيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 29 جاستاعى ستۋدەنتى دجەيمس فيري Reuters اگەنتتىگىنە، پرەزيدەنتتىڭ ءجيى قولدانىلاتىن لاقاپ اتىن پايدالانىپ. «ول تاماقاقىنى قايتا ەنگىزگەننەن كەيىن جاعداي جاقساردى»، — دەدى ول.
47 جاستاعى دانەكەرلەۋشى، ءتورت بالانىڭ اكەسى سەميۋەل چيتەندۆە مۋندۋبيلەگە داۋىس بەرگەنىن ايتتى. «مەن جاڭا عانا بىرەۋدى جۇمىستان شىعارىپ كەلدىم. ءبىز ەكونوميكالىق پروگرەسس تۋرالى اڭگىمەلەردەن شارشادىق»، — دەدى ول Reuters-كە.
پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر جەڭىسكە جەتۋ ءۇشىن 50 پايىزدان استام داۋىس الۋى كەرەك، ايتپەسە 37 كۇن ىشىندە وتەتىن ەكىنشى تۋرعا جول بەرىلەدى.