جاساندى ينتەللەكت العاش رەت دۇنيەجۇزىلىك مۇحيتتاعى قالقىمالى بالدىرلاردىڭ تارالۋىنا اۋقىمدى تالداۋ جۇرگىزىپ، ولاردىڭ قارقىندى ءوسۋىن انىقتادى. بۇل جاعالاۋ ايماقتارىنا ەلەۋلى ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
وڭتۇستىك فلوريدا ۋنيۆەرسيتەتى مەن ۇلتتىق مۇحيت جانە اتموسفەرالىق زەرتتەۋلەر باسقارماسىنىڭ (NOAA) ماماندارى 2003-2022 جىلدار ارالىعىندا تۇسىرىلگەن 1،2 ميلليون سپۋتنيكتىك سۋرەتتى وڭدەۋ ءۇشىن تەرەڭ وقىتۋ ادىستەرىن قولداندى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Nature Communications جۋرنالىندا جاريالاندى.
تالداۋ كورسەتكەندەي، جەر مۇحيتتارى بىرتە-بىرتە ماكروبالدىرلاردىڭ قارقىندى وسۋىنە قولايلى جاڭا كەزەڭگە وتۋدە. اشىق مۇحيتتا قالقىمالى بالدىرلار شوعىرلارى مولليۋسكىلەر مەن بالىقتار ءۇشىن ماڭىزدى پانا بولىپ تابىلادى، الايدا ولاردىڭ جاعاعا جاپپاي شايىلۋى ۇلكەن ەكولوگيالىق جانە قارجىلىق پروبلەمالار تۋعىزادى. بالدىرلاردىڭ ءشىرۋى جاعىمسىز ءيىس شىعارادى، ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلتىرەدى جانە جاعالاۋ ءتۋريزمىن جويادى.
2008-2022 جىلدار ارالىعىندا تروپيكالىق اتلانتيكا مەن تىنىق مۇحيتىنىڭ باتىس بولىگىندە بالدىرلى ماتتاردىڭ اۋدانى جىل سايىن 13،4%-عا ءوستى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى — قۇرلىقتان كەلەتىن قورەكتىك زاتتاردىڭ اعىندىسى، مۇحيت اعىستارىنىڭ وزگەرۋى جانە سۋدىڭ جاھاندىق جىلىنۋى.