سەيسمولوگتار الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە تاراعان قازاقستاندا تاياۋ ارادا كۇشتى جەر سىلكىنىسى بولادى دەگەن قاۋەسەتتى جوققا شىعاردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
الماتى اكىمدىگى قالادا كۇشتى جەر استى دۇمپۋلەرىنىڭ جاقىنداعانىن كورسەتەتىن سەيسميكالىق رەجيمنىڭ انومالدى وزگەرىستەرى تىركەلمەگەنىن ءتۇسىندىردى. «قازىرگى عىلىم بولاشاق جەر سىلكىنىستەرىنىڭ ناقتى كۇنىن، ۋاقىتىن، ورنى مەن كۇشىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى. دەگەنمەن، الدىن الا دايىندىق ماڭىزدى قاۋىپسىزدىك شاراسى بولىپ قالادى: دابىل چەمودانىن جيناۋ، ءۇي ىشىندەگى ءقاۋىپسىز جەرلەردى انىقتاۋ جانە جاقىندارىڭىزبەن ارەكەت ەتۋ ءتارتىبىن الدىن الا تالقىلاۋ»، — دەلىنگەن تجم سەيسمولوگيالىق باقىلاۋ جانە زەرتتەۋ ۇلتتىق عىلىمي ورتالىعىنىڭ حابارلاماسىندا.
وڭتۇستىك استانادا حالىقتى كۇشتى جەر سىلكىنىستەرى تۋرالى ەرتە ەسكەرتۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ جالعاسۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا ورنالاستىرۋدىڭ بارلىق 40 نۇكتەسىنىڭ كوورديناتتارى انىقتالدى، 35 سەيسميكالىق ستانسيا سالىندى. ورناتۋ ورىندارى گەولوگيالىق، گەوفيزيكالىق جانە سەيسميكالىق جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ تاڭدالدى. سونىمەن قاتار، وبەكتىلەردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرى تۇراقتى جەر پايدالانۋ قۇقىعىمەن راسىمدەلۋدە. جاڭا ستانسيالاردى قولدانىستاعى سەيسميكالىق باقىلاۋ جەلىسىمەن ينتەگراسيالاۋ جوسپارلانۋدا، بۇل مونيتورينگ اياسىن كەڭەيتىپ، دەرەكتەردى الۋ جەدەلدىگىن ارتتىرادى.
سونىمەن قاتار، 2025 جىلدان باستاپ جەر سىلكىنىستەرىن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان 70 اۆتوماتتاندىرىلعان ستانسيا ورناتىلۋدا. قازىرگى تاڭدا الماتى قالاسى مەن الماتى وبلىسىنىڭ ماڭىندا 65 ستانسيا سالىندى، قالعان بەسەۋى اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتالادى دەپ جوسپارلانۋدا. اۆتوماتتاندىرىلعان ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەسىنىڭ 28 جۇمىس ىستەپ تۇرعان ستانسياسىمەن ينتەگراسيالانعاننان كەيىن ولار حالىقتى تەزىرەك حاباردار ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق، قالادا الماتى اگلومەراسياسىنىڭ سەيسموگەوديناميكالىق جاعدايىن زەرتتەۋ بويىنشا ءۇش جىلدىق جوبا ىسكە اسىرىلۋدا. ونىڭ اياسىندا تەكتونيكالىق جارىلىمداردىڭ سيفرلىق كارتاسى، سەيسميكالىق مودەل جانە گەوديناميكالىق بەلسەندىلىك ايماقتارىنىڭ كارتاسى ازىرلەنۋدە، جەر بەتىنىڭ ىعىسۋى مەن دەفورماسياسى باعالانۋدا.
2023–2024 جىلدارى جۇرگىزىلگەن عيماراتتاردى پاسپورتتاندىرۋ قورىتىندىسى بويىنشا دايىندالعان 2026–2035 جىلدارعا ارنالعان الماتىداعى تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ سەيسميكالىق توزىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى ءىس-قيمىل جوسپارى بەكىتىلدى.