2026 جىلى قازاقستاندىقتارعا مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ وننان استام ءتۇرى قولجەتىمدى – تۋعان كەزدەگى ءبىرجولعى تولەمدەردەن باستاپ مۇگەدەكتىك بويىنشا جاردەماقىلارعا دەيىن. كوپتەگەن ازاماتتار ءالى كۇنگە دەيىن قانداي كومەككە سەنە الاتىنىن جانە ونى قالاي رەسىمدەۋ كەرەكتىگىن بىلمەيدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
قازاقستاندا مەملەكەتتىك قولداۋ ەكى نىساندا كورسەتىلەدى: مەملەكەتتىك جاردەماقىلار (رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن، ولاردىڭ كوپشىلىگى ءۇشىن رەسمي جۇمىسپەن قامتۋ تالاپ ەتىلمەيدى) جانە الەۋمەتتىك تولەمدەر (مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان، ءماسق، – جۇمىس بەرۋشى الەۋمەتتىك اۋدارىمداردى تولەگەن ادامدار ءۇشىن). ءبىرقاتار تولەمدەردىڭ مولشەرى رەسمي جالاقىعا تىكەلەي بايلانىستى.
بالالى وتباسىلاردى قولداۋ جەتى نەگىزگى تۇردەن تۇرادى. بالا تۋىلعاننان كەيىن اتا-انانىڭ بىرەۋى ءبىرجولعى مەملەكەتتىك جاردەماقى الادى. ەگىز، ۇشەم نەمەسە تورتەم بولعان جاعدايدا ءار بالاعا جەكە تولەم تاعايىندالادى. رەسمي جۇمىس ىستەيتىن ايەلدەردىڭ دە جۇكتىلىك جانە بوسانۋ بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم الۋعا قۇقىعى بار (دەكرەتتىك تولەمدەر دەپ اتالادى) – ول دەمالىستىڭ بارلىق كەزەڭىنە ءبىرجولعى تولەنەدى، مولشەرى سوڭعى 12 ايداعى ءماسق-عا اۋدارىمدار تولەنگەن ورتاشا ايلىق تابىسقا بايلانىستى.
ودان كەيىن اتا-انالار بالانى ءبىر جارىم جاسقا دەيىن كۇتۋ بويىنشا اي سايىنعى تولەمدى رەسىمدەي الادى. ەگەر اتا-انا جۇمىس ىستەمەگەن بولسا، بيۋدجەتتەن بەلگىلەنگەن مەملەكەتتىك جاردەماقى تاعايىندالادى. جۇمىس ىستەيتىندەر ءۇشىن – سوڭعى ەكى جىلداعى اۋدارىمدار تولەنگەن ورتاشا ايلىق تابىستىڭ 40% مولشەرىندە ءماسق-دان الەۋمەتتىك تولەم، ءبىر جارىم جاسقا دەيىن اي سايىن تولەنەدى.
كوپبالالى وتباسىلارعا جاردەماقى ءتورت جانە ودان دا كوپ كامەلەتكە تولماعان بالالارى نەمەسە 23 جاسقا دەيىنگى كۇندىزگى وقۋ نىسانىنداعى ستۋدەنتتەرى بار وتباسىلارعا تاعايىندالادى. تولەم تابىسقا بايلانىستى ەمەس، مولشەرى بالالار سانىنا بايلانىستى. «كۇمىس القا» جانە «التىن القا» بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالعان، «باتىر انا» اتاعى مەن «انا داڭقى» وردەندەرىنىڭ يەگەرلەرى ايەلدەر جەكە اي سايىنعى جاردەماقى الادى. ولارعا سالىق جەڭىلدىكتەرى، تۇرعىن ۇيگە ءبىرىنشى كەزەكتەگى قۇقىق جانە مەرزىمىنەن بۇرىن زەينەتكە شىعۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
مۇگەدەكتىك بويىنشا جاردەماقى ەڭبەك وتىلىنە قاراماستان تاعايىندالادى جانە توپقا بايلانىستى بولادى. ەگەر ادام ءۇشىن الەۋمەتتىك اۋدارىمدار تولەنگەن بولسا، قوسىمشا ءماسق-دان ەڭبەككە قابىلەتتىلىگىنەن ايىرىلۋ بويىنشا الەۋمەتتىك تولەم تاعايىندالادى (جەكە ەسەپتەلەدى).
اسىراۋشىسىنان ايىرىلعان جاعدايدا مەملەكەتتىك جاردەماقى (قايتىس بولعان ادامنىڭ رەسمي جۇمىسپەن قامتىلۋىنا قاراماستان تولەنەدى) جانە ءماسق-دان الەۋمەتتىك تولەم (ەگەر قايتىس بولعان ادام ءۇشىن اۋدارىمدار تولەنسە، مولشەرى ونىڭ تابىسىن، اسىراۋىنداعىلاردىڭ سانىن جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ ءوتىلىن ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەلەدى) قاراستىرىلعان.
كوپتەگەن جاردەماقىلار ءوتىنىش بەرىلگەننەن كەيىن عانا تاعايىندالادى. ەڭبەك مينيسترلىگىندە اتاپ وتكەندەي، كوپ جاعدايدا قاعاز قۇجاتتاردى جيناۋدىڭ قاجەتى جوق. ءوتىنىشتى eGov.kz پورتالى نەمەسە ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى نە سون-دا بەرۋگە بولادى. ادەتتە جەكە كۋالىك پەن ءوتىنىش جەتكىلىكتى؛ قالعان مالىمەتتەردى (بالانىڭ تۋىلۋى، نەكە، تىركەۋ، بانكتىك شوت) مەملەكەتتىك ورگاندار ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ كەلىسىمىمەن اۆتوماتتى تۇردە اقپاراتتىق جۇيەلەردەن الادى.
باس تارتۋ ەكى سەبەپ بويىنشا مۇمكىن: مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ دەرەكتەرى بويىنشا ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ بالامەن بىرگە تۇرۋى راستالماعان نەمەسە قۇجاتتاردىڭ تولىق ەمەس توپتاماسى (نە مەرزىمى وتكەن قۇجاتتار) ۇسىنىلعان. سوڭعى جاعدايدا ءوتىنىش قاراۋعا قابىلدانبايدى، ءوتىنىش بەرۋشىگە سەبەبى مەن تولىق توپتامانى ۇسىنۋ قاجەتتىلىگى تۇسىندىرىلەدى.
ەگەر ازامات باس تارتۋمەن كەلىسپەسە، ول شەشىمگە شاعىمدانا الادى، بۇل ءۇشىن «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەتكە» (ەگەر ءوتىنىش سون ارقىلى بەرىلسە)، قىزمەت بەرۋشىگە، ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانعا نەمەسە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ساپاسىن باقىلاۋ ورگانىنا جۇگىنۋى كەرەك. شاعىم قىزمەت بەرۋشىمەن 5 جۇمىس كۇنى ىشىندە، ال ۋاكىلەتتى ورگانمەن 15 جۇمىس كۇنى ىشىندە قارالادى. ەگەر شەشىم وزگەرمەسە، ازامات سوتقا جۇگىنۋگە قۇقىلى.
بۇرىن حابارلانعانداي، جۇمىسىنان ايىرىلعان قازاقستاندىقتار ءماسق-دان ءبىر ايدان التى ايعا دەيىنگى مەرزىمگە الەۋمەتتىك تولەمدەر الا الادى – بۇل الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىسۋ وتىلىنە جانە سوڭعى ەكى جىلداعى تابىس دەڭگەيىنە بايلانىستى. تولەم مولشەرى جوعالتقان تابىستىڭ 45% جەتۋى مۇمكىن.