ABD ile İran arasındaki çatışma, Hürmüz Boğazı'nda askeri üstünlük mücadelesiyle kızışırken, her iki taraf da birbirinin sivil altyapısını hedef alıyor. Uluslararası insancıl hukuk, sivil hedeflere saldırıyı yasaklıyor, ancak savaşan taraflar bu kuralları ihlal ediyor, infohub.kz bildiriyor.

ABD, son günlerde Güney İran'ı ve ülkenin diğer bölgelerini bombalıyor. Tahran, misilleme olarak Basra Körfezi ve Ürdün'deki ABD askeri üslerine saldırdı. Her iki tarafın mermileri sivil altyapıya da isabet etti ve bu, uluslararası hukukun ihlali konusunda sorular doğurdu. ABD Başkanı Donald Trump, Fox News'a verdiği röportajda, "Onların tüm elektrik santrallerini, tüm köprülerini yok edeceğiz" tehdidinde bulundu.

İran makamlarına göre, 15 Temmuz'dan bu yana çatışmaların yeniden başlamasından en az 50 kişi öldü ve 500'den fazla kişi yaralandı. Güney ve kuzeybatı İran'da askeri komuta merkezleri, tren istasyonları ve havalimanları dahil onlarca hedef vuruldu. İran İslam Devrim Muhafızları (IRGC), komşu Basra Körfezi ülkelerindeki ABD askeri varlıklarına saldırarak en az iki ABD askerinin ölümüne neden oldu.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri sözcüsü Cuma günü, "sivil altyapıya yönelik saldırılar konusunda özellikle endişeliyiz, bu tür saldırılar kabul edilemez" dedi.

Hukuk hangi normları belirliyor?

1949 Cenevre Sözleşmeleri ve 1977 tarihli ek protokoller, çatışma sırasında sivil altyapıya veya "hedeflere" silahlı saldırılar veya misilleme eylemlerini yasaklar. Sivil altyapı, "askeri amaçlar olmayan tüm hedefleri" kapsar; örneğin ibadethaneler, konutlar, okullar, yollar, köprüler, demiryolları, havalimanları, elektrik santralleri, kanalizasyon sistemleri, hastaneler, telefon ve internet sistemleri. Ayrıca içme suyu tesisleri, sulama sistemleri, gıda, mahsuller, hayvanlar ile barajlar, setler ve nükleer santraller hedef alınamaz. Bir hedefin askeri veya sivil amaçla kullanılıp kullanılmadığı konusunda şüphe varsa, taraflar onu sivil kabul etmelidir.

Sivil altyapı hedef alınabilir mi?

Evet, belirli ve dikkatli şekilde belirlenmiş durumlarda. Sivil altyapı, saldırı anında askeri amaçlar için kullanıldığı ve yok edilmesinin somut askeri avantaj sağladığı kanıtlanırsa yasal hedef haline gelir. Ancak saldırılar, sivil altyapıya göre "askeri avantajla orantılı" olmalıdır. Siviller için risk (ölüm, yaralanma, sivil yaşamın işleyişi) askeri faydayı aşarsa sivil hedeflere şüpheli saldırılar yasaktır. "Temel varsayım, altyapının sivil olduğu ve düşman tarafından kullanımı veya gelecekte kullanımı yoluyla askeri hedef haline gelene kadar korunduğudur", diyor Belfast Queen's Üniversitesi hukuk profesörü Luke Moffett.

ABD İran'ın hangi bölgelerini bombaladı?

İran medyası ve yetkilileri, ABD'nin sivil altyapıya, özellikle Hürmüz Boğazı yakınındaki güney kıyı bölgelerinde birçok saldırı düzenlediğini bildirdi. ABD ise yalnızca "askeri lojistik altyapıyı" hedef aldığını iddia ediyor.

Yol ve köprü ağları:

  • Bender Abbas'ta Kahurestan köprüsü ve demiryolu tesisi vuruldu. Köprü, Bender Abbas'ı diğer şehirlere bağlıyor. Saldırılarda birkaç kişi öldü ve bir araç düştü.
  • Hürmüzgan eyaletinde Bender Hamir bölgesinde altı köprü yıkıldı ve Bender Abbas'a ulaşım zorlaştı.
  • Gülistan eyaletindeki Ak-Teke-Han demiryolu köprüsü de vuruldu. Bu köprü İran'ı Çin, Rusya, Türkmenistan ve Kazakistan'a bağlıyor.
  • Tahran ile Meşhed arasındaki demiryolu hatları da hedef alındı.

Sağlık kurumları:

  • Ahvaz'daki Şehid Bağai Hastanesi vurularak kullanılamaz hale geldi ve 200'den fazla hasta tahliye edildi.

Su ve gıda tesisleri:

  • Musiyan'da bir şişe su fabrikası vuruldu.
  • Bonci köyündeki tuzdan arındırma tesisi hedef alındı ve 10.000 kişi susuz kaldı.
  • Huzistan eyaletinde buğday depolan vuruldu.
  • Sirik bölgesindeki su tuzdan arındırma tesisi de hasar gördü.

Havalimanları ve limanlar:

  • İranşehr Havalimanı'na saldırı düzenlendi, bir kişi yaralandı, elektrik ekipmanı ve yakıt tankı hasar gördü.
  • Simnan Havalimanı'nın bazı bölümleri hafif hasar aldı.
  • Tevhid-Cem Havalimanı'na saldırı yapıldı.
  • Sirik bölgesinde balıkçılık ve ticari limanlar bombalandı, birkaç kişi öldü.
  • Bender Abbas'ta da limanlar vuruldu.
  • Kiş ticari limanı hasar gördü.
  • Aseluye bölgesinde bir balıkçı limanı yandı.

İletişim kuleleri:

  • Bender Abbas'ta bir iletişim kulesi, Kiş Adası'nda bir diğeri vuruldu.

Yerleşim alanları, kanalizasyon sistemleri ve idari binalar:

  • Bender Abbas'taki konutlar bombalandı.
  • Hacıabad'daki çevre koruma istasyonu ve Kiş'teki arama kurtarma istasyonu hasar gördü.
  • Bender Abbas'taki atık su arıtma tesisi (Kuş Bahçesi'nde) hedef alındı.

Nükleer santraller:

  • Buşehr Nükleer Santrali ağır hasar aldı ancak hâlâ çalışıyor.
  • Dorhoveyn nükleer tesisi de bombalandı.

İran'ın saldırıları nereyi vurdu?

İran, komşu Basra Körfezi ülkeleri ve Ürdün'deki ABD askeri üslerini hedef aldı. Ayrıca sivil altyapıya da isabet etti. IRGC, yalnızca ABD askeri varlıklarını hedef aldığını söylüyor.