Mısır, Somali, Eritre ve ABD Başkanı'nın kıdemli danışmanının katılımıyla Kahire'de gerçekleşen diplomatik istişareler, Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz'deki güvenlik sorunlarına yönelik koordineli yaklaşımlar geliştirmeyi amaçlıyor, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Tartışmalar, Etiyopya'nın denize çıkma niyetinin bölgesel siyaseti yeniden şekillendirdiği, Kızıldeniz'deki yük taşımacılığının baskı altında olduğu ve ülkelerin eski ittifaklar ile güvenlik ortaklıklarını yeniden değerlendirdiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Müzakerelerin ayrıntıları az biliniyor. Resmi açıklamalara göre, gündemde Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bölgesindeki güvenlik meselesi ana yeri aldı. Bu genel tanımlama, daha önce ayrı ayrı ele alınan sorunların – Etiyopya'nın genişleyen bölgesel rolü, deniz güvenliği ve nüfuz rekabetinin – birbiriyle bağlantılı olduğunu gösteriyor.
Kahire müzakerelerinin önemi, kamuya açıklandığından daha çok, bölgedeki belirsizlik sırasında Mısır, ABD ve Afrika Boynuzu'nun temel aktörleri arasında diplomasiyi koordine etme girişiminde yatıyor. Müzakereler ortak bir oturum değil, bireysel istişareler şeklinde gerçekleşmiş olsa da, bölgesel güvenlik, Kızıldeniz istikrarı ve jeopolitik rekabete yönelik koordineli bir yaklaşıma ortak bir ilgiyi yansıttı.
Mısır için bu hikaye hâlâ Etiyopya'dan başlıyor. Büyük Etiyopya Rönesans Barajı anlaşmazlığı, Kahire ile Addis Ababa arasındaki ilişkiyi uzun yıllar boyunca belirledi. Ancak Mısır'ın endişeleri artık su güvenliğinin ötesine geçti. Etiyopya'nın denize çıkma arayışı, bölgesel ortaklıkları güçlendirme girişimleri ve Afrika Boynuzu'ndaki artan rolü, Kahire'nin daha geniş bölgesel hesaplarının bir parçası haline geldi.
Kahire, Etiyopya'daki gelişmeleri uzun süredir ulusal güvenlik perspektifinden değerlendirdi. Afrika Boynuzu, özellikle limanlar, kıyılar ve bölgesel nüfuz rekabeti arttıkça bu endişeye bir boyut daha ekliyor. Mısır için Kızıldeniz artık sadece bir deniz yolu değil. Ticaret, denize erişim ve bölgesel siyasetin kesiştiği daha geniş bir güvenlik ortamı haline geldi.
Somali'nin bu denklemdeki önemi iç zorluklarının ötesine geçiyor. Coğrafi konumu, Bab el-Mendeb Boğazı ve ana deniz yollarına yakınlığı nedeniyle stratejik önem sağlıyor. Ancak mevcut bölgesel tartışmalardaki rolü, Etiyopya ile egemenlik ve denize çıkma konusundaki anlaşmazlıkla da şekilleniyor. Etiyopya'nın denize çıkma girişimi bölgenin en hassas konularından biri haline geldi.
Eritre bölgesel denkleme bir katman daha ekliyor. Kızıldeniz'de kıyı şeridi ve Etiyopya ile uzun ve karmaşık bir ilişkisi olan Eritre, bölgesel güvenlikle ilgili her tartışmada önemli bir aktör olmaya devam ediyor. Çıkarları her zaman Mısır veya Somali ile tam olarak örtüşmese de, coğrafyası ona stratejik ağırlık veriyor.
ABD temsilcisinin Kahire müzakerelerine katılımı, tartışmalara uluslararası bir boyut katarak ABD'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz'e olan sürekli ilgisini gösterdi. ABD Başkanı'nın Afrika Kıdemli Danışmanı Massad Boulos, Somali ve Eritre temsilcileriyle ayrı ayrı görüşmelerin ardından sosyal medyada Afrika Boynuzu'ndaki güvenlik ve istikrar sorunlarını, bölgesel istikrar ve Somali'nin iç siyasi diyaloğunun ilerletilmesi yollarını tartıştıklarını söyledi.
Washington için Afrika Boynuzu hâlâ tanıdık önceliklerle bağlantılı: bölgesel istikrar, terörle mücadele ve dünyanın en yoğun deniz yollarından birinin güvenliği. Yük taşımacılığındaki kesintiler ve daha geniş jeopolitik gerilimler uluslararası dikkati çektiğinden, Kızıldeniz'i görmezden gelmek zorlaştı.
Siyasi ve güvenlik riskleri analisti Mübarek Aliyu, El Cezire'ye verdiği röportajda Mısır'ın ABD ile koordinasyonunun Afrika Boynuzu'ndaki krizlerin ayrı ayrı çözülemeyeceğini kabul etmek olduğunu söyledi. Ona göre, Kahire müzakerelerinin zamanlaması Mısır'ın bölgesel güvenlik düzenini şekillendirme arzusunu gösteriyor.
Baraj anlaşmazlığı çözülmemiş olsa da, Kahire'nin Etiyopya'ya ilişkin endişelerinin artık Nil ile sınırlı olmadığı açık. Sudan açıkça katılmasa da, önemi bölgesel bağlamda devam ediyor.
Kahire müzakereleri yeni bir bölgesel bloğun oluşumunu temsil etmiyor. Bunlar, çıkarları Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz'de kesişen devletler arasında bir istişare çerçevesi olarak görülmelidir. Evrensel Barış Federasyonu Genel Sekreteri Tega King, Kahire'nin ABD'yi diyaloğa dahil etme girişimini kabul ederek, sürdürülebilir barışın Afrika Birliği liderliğinde kapsayıcı bir işbirliği gerektirdiğini vurguladı.