Kafadan bacaklı yumuşakçaların karmaşık davranışları ve zekâsı yalnızca tek tek genlerle değil, genomun üç boyutlu biçimiyle de açıklanıyor, diye bildiriyor infohub.kz.
Viyana Üniversitesi'nden biyologlar ahtapotları, mürekkep balıklarını ve kalamarları inceledi. Hücre çekirdeğinde DNA düz bir iplik gibi durmaz, karmaşık bir üç boyutlu yapıya katlanır. Bu katlanma sayesinde genomun birbirinden uzak bölgeleri yan yana gelir ve düzenleyici unsurlar komşu genlerin işleyişini doğrudan etkileyebilir. Analiz, yüz milyonlarca yıl önce yumuşakçaların atalarında, daha önce yalıtılmış bölgeleri bir araya getiren geniş çaplı bir genom yeniden yapılanmasının yaşandığını gösterdi.
DNA yapısının farklı düzeylerinin farklı hızlarda değiştiği ortaya çıktı. Büyük bloklar evrim boyunca kararlı kaldı ve organizmanın temel yaşamsal işlevlerini korudu. Buna karşılık DNA'nın uzak kısımlarını birleştiren küçük kromatin ilmekleri esneklik gösterdi ve türler ile dokular arasında etkin biçimde yeniden düzenlendi. Bu ilmeklerin çoğu, sinir sisteminin gelişiminden sorumlu genlerin yakınında oluştu.
Bilim insanları bu süreci "düzenleyici örgü" olarak adlandırdı. Onlara göre DNA ipliklerinin fiziksel olarak katlanması yalnızca genetik mutasyonları yansıtmakla kalmadı, evrimin kendisini de harekete geçirdi. Bu durum, genlerin yönetildiği esnek bir ağ oluşturdu ve sonunda yumuşakçaların benzersiz bir sinir sistemi geliştirip karmaşık görevleri çözmesini sağladı.