Almatı'da 2026 yılının başından bu yana 52 kaçak yapı yıkıldı ve ihlal edenleri sadece yıkım değil, 64.875 tenge tutarında para cezası da bekliyor. Bu, Kazakistan İdari Suçlar Kanunu'nun 319. maddesi uyarınca 15 aylık hesaplama göstergesinin bedelidir. Ancak şehir sakinleri, inşaat izni olmasa bile bir evi, eklentiyi, hamamı veya diğer müştemilatı ücretsiz olarak yasallaştırma imkânına sahip. Bu haber infohub.kz sitesi tarafından bildirildi.
Yasallaştırma, gerekli belge ve izinler olmadan inşa edilen veya yeniden düzenlenen gayrimenkullerin yasal hale getirilmesidir. "Krışa" portalının belirttiğine göre, Almatı sakinleri kendi arazilerindeki bir evi, eklentiyi, bireysel evin yeniden düzenlenmesini veya donanım değişikliğini, hamam, garaj veya ahır gibi müştemilatları ve ayrıca çit, sera gibi geçici yapıları yasallaştırabilir. Ancak dairelerdeki tadilatlar yasallaştırma kapsamına girmiyor.
Her yapı türü için farklı koşullar bulunuyor. Konut için, yapının sağlam olduğuna ve depreme dayanacağına dair uzman raporu gerekiyor: eğer ev tehlikeli bir sismik bölgede veya kötü zemin üzerindeyse, yasallaştırmaya izin verilmez. Yeniden düzenleme, taşıyıcı duvarlara dokunulmamışsa, yangın ve sıhhi güvenlik kuralları ihlal edilmemişse ve arsa sınırları aşılmamışsa yasallaştırılabilir. Hamam, garaj, ahır gibi müştemilatlar, inşaları sırasında gaz, su, elektrik, kanalizasyon gibi ana altyapı hatlarının taşınması veya değiştirilmesi gerekmediyse yasallaştırmaya tabidir.
Dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta: her yapı yasallaştırmaya uygun değil. 1 Eylül 2022'den sonra inşa edilen yapılar, su koruma şeridindeki yapılar ve hakları mahkemede ihtilaflı olan gayrimenkuller yasallaştırılamaz.
Yasallaştırma komisyonları akimatlarda toplanır, bu nedenle yapının bulunduğu ilçenin akimatına başvurulmalıdır. Serbest formda yazılan dilekçeye kimlik belgesi kopyası, eGov'dan gayrimenkul üzerindeki kayıtlı haklar ve kısıtlamalar hakkında belge, arsa belgeleri, sismik rapor ve yapının teknik projesi eklenmelidir. Eğer yeniden düzenleme komşuların çıkarlarını etkiliyorsa, noter onaylı yazılı rızaları gereklidir.
Sismik rapor ve teknik proje, sertifikalı bir proje bürosundan sipariş edilebilir; fiyat, yapının türüne ve alanına bağlıdır. Yasallaştırma işleminin kendisi ise ücretsizdir. Ancak belgelerin teslimi olumlu bir karar garantisi vermez: komisyon, yapının tüm gerekliliklere uygun olup olmadığını kontrol eder ve uygun olmaması durumunda ret kararı verilir. Komisyon kararı olumlu olursa, mal sahibi yeni belgeleri alarak arsa ve yapı için yeni tapu işlemlerini yapabileceği bir belge alır.
Almatı sakinleri yapılarını 1 Ocak 2027'ye kadar yasallaştırabilir. Hatırlatalım ki, kaçak yapılar nedeniyle sadece sıradan vatandaşlar değil, aynı zamanda yetkililer ve iş dünyası temsilcileri de cezalandırılabilir; onlar için daha ağır para cezaları öngörülmüştür.