Almatı'da, katı yakıttan kademeli olarak vazgeçilmesini ve evlerini kömür, odun veya mazotla ısıtmaya devam edenlere ceza uygulanmasını öngören yeni Hava Koruma Kuralları onaylandı; bu haber infohub.kz sitesinde yer aldı.
Belge 30 Aralık'ta yürürlüğe girecek, ancak tam anlamıyla 2027'de uygulanmaya başlayacak. Yeni gerekliliklere göre, kirletici madde emisyonlarının düşük olduğu gazlaştırılmış bölgelerde hamam yakmak ve mekânları katı veya sıvı yakıtla ısıtmak yasaklanacak. İzin verilen tek yakıt türü gaz olarak kalacak.
«Krışa» portalının belirttiğine göre, yasak ilk aşamada pilot olarak ve yalnızca güneyde Bogенбай batır Caddesi, doğuda Jeltoksan Caddesi, kuzeyde Abay Bulvarı ve batıda Dostık Bulvarı ile sınırlanan belirli bir bölgede uygulanacak. Almatı akimatı önce denetim sistemini çalıştırmayı, ancak bundan sonra gereklilikleri yeni bölgelere yaymayı planlıyor.
İhlal edenler, çevre koruma konusundaki sıhhi-epidemiyolojik ve ekolojik gerekliliklere uymamaktan dolayı İdari Suçlar Kanunu'nun 324. maddesi uyarınca cezalandırılacak. Gerçek kişiler için uyarı veya 10 aylık hesaplama göstergesi tutarında para cezası öngörülüyor; bu 2026'da 43.250 tengeye denk geliyor. Küçük işletmeler için yaptırım 15 AHP (64.875 tenge), orta ölçekli işletmeler için 20 AHP (86.500 tenge), büyük işletmeler için ise 100 AHP (432.500 tenge) olacak. 2027'de AHP'nin artacağını, dolayısıyla cezaların da yükseleceğini unutmamak gerekiyor.
Katı ve sıvı yakıtla yakma yasağı, gazlaştırılmış bölgelerdeki evleri kapsıyor. Ancak parselin yanında gaz boru hattı bulunması, mal sahibinin evini bu hatta bağlayabileceği anlamına gelmiyor. Akimat, yeni gerekliliklerin uygulanmasında gaza bağlanmanın gerçek teknik ve hukuki imkânının dikkate alınması gerektiğini bildirdi. Örneğin, şebeke kapasitesinin yetersizliği, yangın güvenliği gereklilikleri veya gayrimenkul belgelerindeki sorunlar nedeniyle bağlantı mümkün olmayabilir. Bu gibi durumlarda katı yakıt yasağı otomatik olarak uygulanmamalı. Akimat, bir evin gaza bağlanma imkânının belirleneceği somut ölçütleri henüz geliştiriyor.
Baca filtresi, bölgede yasak zaten yürürlükteyse vatandaşların evlerini kömür, odun veya sıvı yakıtla yakmaya devam etmesine olanak tanımayacak. Bu nedenle akimat, mal sahiplerine gazlı veya elektrikli ısıtmaya geçmelerini öneriyor. Ancak gaza geçiş, vatandaşların bütçesini ciddi şekilde zorlayabilir. Örneğin, Almatı'da bir noktaya bağlantı 200 bin tengeden başlıyor. Üstelik bu, sakinlerin kurmak zorunda kalacağı sobanın maliyeti hariç. Bununla birlikte akimat, destek programının hâlâ hazırlandığını bildirdi. Henüz somut yardım tedbirleri yok, ancak bunlar sosyal açıdan kırılgan Almatılılar için olacak.
Almatılılar kurallara uyum açısından denetlenecek, ancak yalnızca gerekçe bulunması hâlinde, örneğin izleme verileri veya komşu şikâyeti üzerine. Bir komşu, özel bir evin hâlâ kömür veya odunla ısıtıldığını bildirirse bu, denetim için gerekçe olabilir. Ancak sorumluluk için yalnızca duman kokusu yeterli değil; ihlalin tespit edilmesi gerekiyor. Akimat ayrıca özel sektör üzerindeki denetimin kademeli olarak güçlendirileceğini bildirdi.