Almatı'daki TEC-3'ün yeniden inşası — 266 milyar tenge değerindeki proje — taşeronun nihai sahibinin kim olduğu sorusunu gündeme getiriyor. 'Almatı Elektrik Santralleri' A.Ş.'nin (Samruk-Energy'nin yan kuruluşu) sözleşme imzaladığı dört Kazak limited şirketinden oluşan konsorsiyum, Birleşik Arap Emirlikleri'nin serbest ekonomik bölgesindeki şirketlerin arkasına gizlenmiş durumda, infohub.kz sitesi bildiriyor.
TEC-3'ün yeniden inşası sözleşmesi Eylül 2023'te imzalandı. Konsorsiyumda KBI Energy Group ve 'Enerji Spets Stroy' şirketleri yer aldı. Katma değer vergisindeki artış nedeniyle projenin maliyeti Nisan 2026 itibarıyla 266,14 milyar tengeye yükseldi; bu, 'Almatı Elektrik Santralleri'nin tüm varlıklarının %45'ine denk geliyor. KBI Energy Group'un %100'ü USI Management-FZCO'ya, 'Enerji Spets Stroy' ise AGM Management-FZCO'ya ait olup, her ikisi de BAE serbest ekonomik bölgesinde kayıtlıdır. Bu şirketlerin nihai yararlanıcıları hakkında bilgi kamuya açıklanmamaktadır.
Gazetecilik araştırması, bu yapıların tanınmış Kazak iş insanı Kayrat İtemgenov ile olası bağlantısını ortaya çıkardı. Daha önce Forbes'a verdiği bir röportajda, 2000'li yıllarda Pavlodar'da bir proje enstitüsü satın aldığını ve bunu temel alarak 'KBI Energy' limited şirketini, ardından 'Enerji Spets Stroy' şirketini kurduğunu belirtmişti. 2023 yılında 'KBI Energy' limited şirketi yeniden yapılandırılarak 'KBI Energy Group' limited şirketine katıldı. Yeniden yapılandırmadan önce kurucu GBI Management FZE (BAE) iken, sonrasında USI Management-FZCO oldu. İtemgenov'un yararlanıcı olarak kaldığını doğrudan kanıtlayan bir belge olmasa da, faaliyet profili, adres ve Ekibastuz Termik Santrali'nin yeniden inşasının aynı müşterisi olması bu varsayımı en olası kılıyor.
Dikkat çekici bir şekilde, Samruk-Energy Yönetim Kurulu Başkanı Kayrat Maksutov, daha önce KBI Energy Group'un yabancı kurucusunun arkasında kimin olduğunu net bir şekilde açıklayamamıştı ve 2012 yılında İtemgenov ile aynı anda bu şirketin finans müdürü olarak atanmıştı. 2023 ortasında Maksutov, Samruk-Energy'ye yönetim kurulu başkanı olarak geri döndü ve ardından KBI Energy Group, TEC-3'ün yeniden inşası da dahil olmak üzere devlet şirketinden büyük ihaleler almaya başladı.
Temmuz 2026 ortası itibarıyla projenin sadece %26'sı tamamlanmış durumda, oysa teslim tarihi 2026 sonu olarak belirtilmişti. Başbakan Oljas Bektenov, taşeron ve müşteriye program gecikmesi nedeniyle yaptırım uygulamakla tehdit etti. Karşılaştırma yapmak gerekirse, komşu TEC-2'nin %92'si hazır. Müşterinin mali durumu da kötüleşti: 'Almatı Elektrik Santralleri'nin net karı 2025'te 3,5 kat düşerek 5,5 milyar tengeye geriledi.
Dolayısıyla tesadüflerin bütünü, olası bir çıkar çatışmasına ve taşeronun nihai yararlanıcılarının kamuya açıklanması gerekliliğine işaret ediyor. Kayrat İtemgenov, Aqniet Group eczane zincirinin yanı sıra demiryolu taşımacılığı, sera işletmeciliği ve otelcilik alanlarındaki varlıkların sahibi olarak biliniyor. Tüm varlıkları sırasıyla BAE'deki FZE/FZCO yargı bölgelerine devrediliyor.