Kazakistanlılar taksi hizmetlerini yoğun şekilde kullanıyor: 2026 yılının Ocak–Temmuz döneminde özel şoförler 101 milyar tenge gelir elde etti; bu, bir önceki yıla göre %10,5 daha fazla. Ancak kullanıcılar sık sık fiyatların keskin biçimde arttığını fark ediyor — en çok da kötü hava koşullarında (kar, yağmur) veya hizmetlerdeki teknik arızalarda. Bu nedenle, bu tür durumlar için yolculuk ücretinin sabitlenmesi ve artırılmasına izin verilmemesi gerektiği görüşü sık sık dile getiriliyor. Bunun yolculukları neden ucuzlatmayacağını bağımsız finansal analist Andrey Çebotarev, Finance.kz Telegram kanalında açıkladı; infohub.kz sitesi aktarıyor.
Analiste göre fiyat, nesnel bir nedenden dolayı artıyor ve fiyatın sabitlenmesi yolculuk maliyetinin düşmesine yol açmaz. Dahası, fiyat sınırlaması Kazakistanlıları bir yere gitme imkânından yoksun bırakırdı.
Çebotarev'in belirttiğine göre Kazakistan'da faaliyet gösteren tüm taksi hizmetleri dinamik fiyatlandırma algoritmaları kullanıyor — fiyat, talebe ve boş şoför sayısına bağlı. Yolcu azken ve boş araç çokken, tüm siparişler yerine getirilebildiği için ücret piyasa düzeyinde ve düşük kalıyor. Siparişler çokken ve boş araç azken ise talep arzı aşıyor, bu yüzden fiyat yükseliyor — bu daha fazla taksi şoförünü işe çekiyor ve bir kısım yolcuyu eleyerek yükü azaltıyor.
«Yüksek fiyat şoförlere "yola çıkın, şu an kârlı" diyor ve aynı zamanda bir kısım yolcuya "on dakika bekleyin ya da otobüse binin" diyor. Fiyat, arz ve talebi gerçek zamanlı olarak dengeliyor», — diye açıklıyor analist.
Ücretin kötü hava koşullarına bağlı olarak değişmemesi için, yasal olarak artırılması yasaklanabilir. Ancak Çebotarev'in işaret ettiğine göre bu durumda Kazakistanlılar basitçe taksisiz kalırdı. Örneğin yağmur sırasında daha fazla kişi yağmurda durmak yerine arabayla gitmek ister, bu da talebi artırır. Ama fiyat düşük olduğu ve kötü hava nedeniyle şehirde trafik sıkışıklığı başladığı için (her yolculuk daha uzun sürüyor ve yakıt tüketimi artıyor), birçok taksi şoförü vardiyaya çıkmak istemeyebilir.
Sonuçta araç sıkıntısı oluşurdu ve taksiciler, yolculuk için vergiden kaçınarak ek ücret talep etmeye başlardı. O zaman yolcular yine fazla ödemek zorunda kalırdı, ama artık yasa dışı biçimde ve paranın bir kısmı kayıt dışı ekonomiye kayardı.
«Bugünkü Yandex arızası — mükemmel bir örnek. Yüksek tarife, ek şoförleri hatta çıkardı ve talebin bir kısmını soğutarak bekleyebilecek ya da başka türlü gidebilecek olanları eledi. Evet, pahalı ama en azından gidebiliyorsunuz. Oysa sabit fiyatta ve aynı arızada kimse hiçbir yere gidemezdi», — diyor Andrey Çebotarev.