Milyonlarca yıl önce şempanzelerin atalarına bulaşan PTERV1 virüsünün DNA'ya yerleşmiş kalıntısı, insanlarda aktif kalan ve sinir hücrelerinin gelişiminde rol oynayan LINC00662 genini şempanzelerde devre dışı bırakıyor. Bu sonuca Lund Üniversitesi (İsveç) araştırmacıları ulaştı, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Çalışmanın sonuçları Science Advances bilim dergisinde yayımlandı. ScienceDaily'nin aktardığına göre, primat genomundaki viral iz, insan ve şempanze beyninin gelişimindeki temel farklardan birini açıklamaya yardımcı oluyor.
Bilim insanlarının odağında LINC00662 geni yer aldı. İnsan ve şempanze kök hücrelerinden yetiştirilen minyatür beyin modelleri (organoitler) sayesinde uzmanlar şunu tespit etti: İnsanda bu gen beynin oluşumunun erken evrelerinde aktif olarak çalışırken, şempanze organoitlerinde tamamen kapalı durumda.
Lund Üniversitesi moleküler nörogenetik profesörü Johan Jakobsson'a göre, insan ve şempanze genomlarının büyük ölçüde benzer olmasına karşın belirleyici rolü, genlerin aktivitesinin düzenlenmesindeki farklılıklar oynuyor.
LINC00662'nin devre dışı kalmasının nedeni, şempanzelerin atalarının DNA'sına yerleşen endojen retrovirüs PTERV1'in genetik kalıntısı oldu. Hücreler bu tür viral dizileri metilasyon yoluyla baskılıyor; bu durumda da komşu genin bloke edilmesine yol açtı. Araştırma görevlisi Patricia Gerdes ve meslektaşları, CRISPR-Cas9 genom düzenleme teknolojisiyle şempanze hücrelerinden viral parçayı çıkardığında LINC00662 geni yeniden çalışmaya başladı.
Aynı genin insan organoitlerinde devre dışı bırakılması, nöronların gelişimi ve aralarındaki bağlantıların oluşumuyla ilişkili genlerin aktivitesini azalttı. Bilim insanları şimdi diğer antik viral yerleşimlerin beyin evrimini ve nörolojik hastalıkları nasıl etkilediğini araştırmayı planlıyor.


