Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Haystack Gözlemevi'nden Dr. Lynn Matthews başkanlığındaki uluslararası bir gökbilimci ekibi, gizli bir yoldaş yıldızın kırmızı süperdev Betelgeuse'un atmosferini bozduğuna dair kanıtlar buldu; bu haberi infohub.kz sitesi duyurdu.
Radyo gözlemleri, yakın yoldaş Sivarha'nın kırmızı süperdevin dış katmanları içinde hareket ederek gazda tedirginlikler oluşturduğunu ve atmosferini oval bir biçime soktuğunu gösterdi. Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi, Manchester Üniversitesi ve Avrupa Güney Gözlemevi uzmanlarıyla birlikte hazırlanan araştırma, «The Astronomical Journal» bilimsel dergisinde yayımlandı.
Bilim insanları, Karl Jansky adını taşıyan VLA radyo teleskopları kompleksinin ve Şili'deki ALMA gözlemevinin 2021-2026 dönemine ait radyo verilerini, 22 ile 485 gigahertz aralığındaki yedi frekansta bir araya getirdi.
Araştırmacılar, tedirginliklerin nedenini, varlığı ilk kez 2024 yılında devin 2100 günlük parlaklık salınım döngüsünü açıklamak amacıyla öngörülen küçük yıldız Sivarha olarak gösteriyor. Arapçadan çevrildiğinde yoldaşın adı «bilezik» anlamına geliyor; bu da Betelgeuse'un kendi adını («ikizlerin eli») tamamlıyor. Yoldaş, süperdevin yalnızca yaklaşık iki yarıçapı uzaklıkta bulunuyor ve doğrudan onun geniş gaz zarfının içinde dolanarak, sudaki hızlı bir sürat teknesi gibi hidrodinamik bir dalga yükseltiyor.
Sivarha'nın kendisi doğrudan radyo tespiti için fazla sönük, ancak çevresindeki ortamın davranışı onu ele verdi. Betelgeuse'un atmosferi radyo dalgalarında düzenli olarak ovale doğru uzuyor ve en büyük uzama, uydunun yıldızın merkezinden en uzaklaştığı noktalarla örtüşüyor.
Ayrıca gökbilimciler, fotosferden 1000 derece daha düşük sıcaklığa sahip 2200 kelvinlik soğuk moleküler gaz katmanının («MOLsphere») varlığını doğruladı ve 2019-2020 yıllarındaki büyük çaplı kararmanın ardından atmosferde ısınma tespit etti.