Don GOK'un Bolaşak madeni, ERG'nin en büyük yatırım projelerinden biri, beklenmedik bir sorunla karşılaştı: yeraltı çalışmalarında doğal hidrojen gazı çıkışı. Bu durum, araştırmalar yapılması için çalışmaların geçici olarak durdurulmasına yol açtı. Bugün maden yeniden faaliyette, ancak bu noktaya gelmek güvenlik yaklaşımlarının gözden geçirilmesini gerektirdi, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Madenin tasarım kapasitesi yılda 7,5 milyon ton krom cevheri olup, bu da Kazakistan'ın uzun vadeli hammadde tabanını ve ferroalyaj üretiminin gelişimini sağlıyor. Ancak devreye alınmasından kısa bir süre sonra Kazchrome ekibi doğal hidrojen çıkışını tespit etti. Ana hedef, gaz çıkışının kaynaklarını ve miktarlarını belirlemek ve kontrol önlemleri geliştirmekti.
Araştırmalar, hidrojenin milyonlarca yıl önce meydana gelen doğal kimyasal süreçler sonucu kaya kütlesinde oluştuğunu gösterdi. Belirli koşullar altında gaz serbest kalır ve çalışma alanlarına sızar. Bu süreci incelemek için Kazakistan, Rusya, Türkiye ve Almanya'dan bilimsel enstitüler dahil edildi. Uzmanlar ek teknik ve organizasyonel güvenlik önlemleri geliştirdi.
Paralel olarak maden yeniden faaliyete hazırlandı: çalışma alanları yeniden desteklendi, ulaşım katları restore edildi, sürüş ekiplerinin sayısı artırıldı ve hava-gaz kontrolü güçlendirildi. Maden müdürü Nurlan Abdullin, hidrojenin havadan daha hafif olduğunu, bu nedenle yukarı çıktığını ve üretim alanının kubbe kısmında birikebileceğini belirtti. Bu özellik, aşağı doğru sondaj kuyuları kullanılarak yapılan degazaj projesinin temelini oluşturdu.
Bugün hidrojen iki şekilde tahliye ediliyor: üst kattan açılan eğimli kuyular ve maden havalandırma sistemi aracılığıyla. İç kuyular önceden deliniyor ve gazın zorla tahliyesi için yüzeyden dikey bir kuyuya bağlı degazaj pompa istasyonu kullanılıyor. Gaz hareketini kontrol etmek önemli olduğundan, havalandırma çalışma bölgelerinde birikmeyi önleyecek şekilde düzenleniyor.
Hava akışlarını modellemek için VentSim programı kullanılıyor; bu program, çözümlerin uygulamadan önce bilgisayarda test edilmesini sağlıyor. Ayrıca akışları hassas bir şekilde yönetmek için otomatik havalandırma kapıları kuruluyor. Maden, personel konumlandırma ve acil durum uyarı sistemiyle donatılmış olup, her madenci bilgi panelli bir lamba taşıyor.
Maden atmosferi kontrolü güçlendirildi: tüm madenciler modern gaz analizörleri aldı ve baş lambalarına gerçek zamanlı olarak verileri operatöre ileten sensörler yerleştirildi. Sabit gaz analizörlerine dayalı bir hava-gaz kontrol sistemi devreye alındı. İzin verilen hidrojen konsantrasyonunun aşılması durumunda eylem algoritmaları geliştirildi.
ERG S.à r.l. Yöneticiler Kurulu üyesi Şahmurat Mutalip, insan hayatı ve sağlığının öncelik olduğunu ve üretim gelişiminin güvenlik artışıyla birlikte gitmesi gerektiğini vurguladı. Hidrojen kontrolü çalışmaları, yüksek düzeyde mekanizasyon ve otomasyonu içeren modern yeraltı madenciliği teknolojisi Sublevel Caving'e (SLC) geçişle paralel olarak sürüyor.
Don GOK direktörü Baurjan Utemisov, güvenliğin insan, bilim, mühendislik çözümleri, dijital teknolojiler ve ekipman gibi bir dizi önlemle sağlandığını belirtti. ERG'nin Kazakistan'daki genel müdürü Kudret Şamiyev, madenin ülke için stratejik önemini ve yeni teknolojik çözümlerin uygulanmasının önemini vurguladı.
Bolaşak rakamlarla: 1 trilyon tenge'nin üzerinde yatırım, yılda 7,5 milyon tona kadar cevher kapasitesi, yaklaşık 800 iş yeri.