Her yıl binlerce Kazakistanlı, ormanlara ve dağlara böğürtlen, mantar, fındık ve şifalı ot toplamak için gidiyor. Ancak Çevre ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın tespitlerine göre, bazı bitkileri toplamak para cezasına, hatta bazı durumlarda hapis cezasına yol açabiliyor. Bu bilgiyi infohub.kz sitesi aktarıyor.
Bitki örtüsünün korunması ve kullanımına ilişkin kurallar, 'Bitki Örtüsü Hakkında Kanun', Orman Kanunu ve 'Özel Olarak Korunan Doğal Alanlar Hakkında Kanun' gibi birkaç yasa ile düzenleniyor. Sıradan vatandaşların, kendi ihtiyaçları için doğal ürün toplamaları halinde izin almaları gerekmiyor. Bakanlık şu açıklamayı yaptı: 'Gerçek kişiler, nadir ve tehlike altındaki bitki türleri hariç olmak üzere, yabani meyveler, fındık, mantar, böğürtlen, tıbbi hammadde ve diğer bitkisel kaynakları toplamak için izin belgesi almadan, kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bitki örtüsü nesnelerinden genel olarak yararlanma hakkına sahiptir.'
Ancak kişisel kullanım için toplama miktarları, il veya cumhuriyet statüsündeki şehrin temsil organı tarafından onaylanan yerel normlarla düzenleniyor. Toplanan miktar belirlenen normu aşarsa, bu ticari faaliyet olarak kabul ediliyor ve ücret ödenmesi gerekiyor. Ülke genelinde tek tip bir sınırlama bulunmuyor. Bakanlık şunları belirtti: 'Kazakistan Cumhuriyeti'nin yürürlükteki mevzuatı, vatandaşların kişisel ihtiyaçları için yabani meyveler, mantar, fındık ve şifalı bitki toplamasına ilişkin tek tip miktar normları (kilogram cinsinden limitler) belirlememiştir.'
Bitki kaynaklarının kullanımına ilişkin ücret tarifeleri yerel düzeyde belirlendiğinden, farklı bölgelerdeki kurallar farklılık gösterebiliyor. Denetim, Ormancılık ve Yaban Hayatı Komitesi'nin bölgesel birimleri, özel koruma altındaki doğal alanların ve orman kurumlarının devlet müfettişleri tarafından yapılıyor. Yangın riski dönemlerine ve ormanların yoğun ziyaret edildiği sezonlara özellikle dikkat ediliyor.
Kazakistan Kırmızı Kitabı'nda yer alan bitkilerin toplanması kesinlikle yasaktır. Özel olarak korunan doğal alanlarda da kısıtlamalar bulunuyor. Nadir türlerin listesi hükümet tarafından onaylanıyor ve kamuya açık olarak yayımlanıyor. Tabiatı koruma alanları, milli parklar ve rezervlerde, işlevsel bölgeye bağlı olarak toplama tamamen yasaklanabilir veya sınırlandırılabilir.
Yasadışı toplama, idari ve cezai sorumluluk gerektiriyor. İdari Suçlar Kanunu'nun 370. maddesine göre, ihlal uyarı veya 7 Aylık Hesap Birimi (MRP) tutarında para cezası, korunan alanlarda ise 30 MRP para cezası gerektiriyor. Nadir türlerle yasadışı işlemler, Ceza Kanunu'nun 339. maddesi uyarınca cezai sorumluluk doğuruyor. Ceza, 3000 MRP'ye kadar para cezası veya aynı miktarda ıslah çalışması, 800 saate kadar kamu hizmeti, üç yıla kadar özgürlüğün kısıtlanması ya da malvarlığına el konularak ve belirli görevlerde bulunma veya belirli faaliyetlerde bulunma hakkından beş yıla kadar yoksun bırakılarak üç yıla kadar hapis cezasını içeriyor. Suç örgütü tarafından işlenmesi veya özellikle büyük zarara yol açması halinde, ceza malvarlığına el konulması ve belirli görevlerde bulunma veya belirli faaliyetlerde bulunma hakkından beş yıla kadar yoksun bırakılma ile birlikte 7 ila 12 yıl hapis cezasıdır.
Bakanlık, kişisel ihtiyaçlar için doğal ürün toplamaya ücret getirilmesini planlamadıklarını belirtti: 'Kazakistan Cumhuriyeti Çevre ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı şu anda vatandaşların kendi ihtiyaçları için yabani meyveler, mantar, fındık ve şifalı bitki toplamasına ücret getirilmesi konusunu değerlendirmemektedir.' Ayrıca mevcut düzenlemelerin sıkılaştırılmasına yönelik öneriler de değerlendirilmiyor. Bitki örtüsünün durumu sürekli olarak analiz ediliyor ve gerektiğinde, bilimsel gerekçeler ve doğa koruma ile vatandaş hakları arasındaki denge gözetilerek değişiklikler yapılacak.