Yaşlılık bunamasının gelişimi, kişinin kendi sağlığını ve alışkanlıklarını zamanında kontrol altına almasıyla önemli ölçüde geciktirilebilir. Nevroz ve Alzheimer Tedavi Merkezi Başkanı Jibek Joldasova, hangi kronik hastalıkların, yaşam tarzı özelliklerinin ve bilişsel yüklerin beyin işleyişini doğrudan etkilediğini anlattı, infohub.kz sitesi bildiriyor.

"Demans yatkınlığını artıran 14 risk faktörü bilinmektedir. Ancak bunlar kontrol edilip en aza indirilirse risk %45 azaltılabilir. Kimse %100 garanti veremez" diyor doktor.

Ona göre, tüm risk faktörleri birkaç gruba ayrılabilir. İlk grupta riski artıran kronik hastalıklar yer alır: yüksek tansiyon veya hipertansiyon; şeker hastalığı; özellikle 50 yaşından sonra kafa travmaları; görme azalması; işitme azalması; depresyon; yüksek kolesterol.

"Tüm bunlar zamanında tedavi edilirse risk de düşer. Yani yüksek tansiyon, diyabet tedavisi için modern ilaçlar, antidepresanlar, statinler demanstan korur. Görme ve işitmenin zamanında düzeltilmesi de demans gelişme riskini azaltır" diye açıklıyor.

Demans gelişiminde bir sonraki risk faktörü grubu yaşam tarzıdır. Bunlar hastalık değil, değiştirilmesi gereken alışkanlıklardır. Bunlara şunlar dahildir: sigara içmek; alkol kullanımı; obezite (her ne kadar bu hastalık listesine de gönderilebilirse de); hareketsiz yaşam tarzı; sosyal izolasyon; hava kirliliği.

"Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite demanstan korur. Fazla kilo ise sıklıkla ilk listede yer alan hipertansiyon ve diyabete yol açar" diye vurguluyor doktor.

Son risk faktörü düşük eğitim düzeyidir. Joldasova, bunun her zaman bir doktora derecesine sahip olmak anlamına gelmediğini, ancak beynin yeni bilgi ve yeni deneyimleri özümseme yeteneğinin önemli olduğunu belirtiyor.

Doktor, ne kadar çok beceriye sahipseniz demansın sizden o kadar uzak olduğunu vurguluyor. Herhangi bir beceri ve herhangi bir bilgi sayılır. Hayat farklı alanlardan oluştuğu için yaşam boyu yeni şeyler öğrenmek gerekir. Sadece mesleğinizle ilgili bir şeyler bilmek değil, aynı zamanda geniş bir ilgi alanına sahip olmak iyi olur.

"Belki yabancı diller veya müzik aletleri ya da farklı el sanatları, yapı setleri size kolay geliyor. Meğer ben zevkle lego setleri topluyormuşum. Geçenlerde satışta devasa bir uzay gemisi 'Milenyum Şahini' gördüm, belki bir gün alırım ya da biri hediye eder. Sürekli öğrenin, bilişsel rezerviniz bir gün demansı sizden yıllarca uzaklaştıracaktır" diye tavsiye ediyor.

Daha önce Joldasova antidepresanlar hakkındaki en yaygın yanılgıları sıralamıştı.