Yaklaşık 279 Amerikalıdan 1'i, kolorektal ve rahim kanserinin en yaygın kalıtsal nedeni olan Lynch sendromuna sahiptir. Bu sendroma sahip kişiler çok yüksek kanser riski taşır, bu yüzden bilim insanları onları korumak için aşılar geliştiriyor. Erken çalışmalar umut verici olduğunu gösteriyor, infohub.kz bildiriyor.
Houston'dan doktor Stacy Norton'a Lynch sendromu teşhisi kondu. Annesi kolon kanserinden, kız kardeşi ise 25 yaşında beyin tümöründen öldü. Norton kendisi rahim kanserini atlattı ve iki çocuğu da mutasyonu miras aldı. Bu yüzden yeni bir aşının denemesine katılmayı kabul etti.
Lynch sendromu, ebeveynden geçen genetik bir mutasyondur. Bu mutasyon, vücudun DNA hatalarını onarma yeteneğini bozarak tümör riskini artırır. Ortalama bir insanın kolorektal kanser riski %5 iken, Lynch sendromlu kişilerde bu risk %80'e kadar çıkabilir. Sendrom ayrıca rahim, pankreas, mide, yumurtalık ve cilt kanseri riskini de artırır.
Şu anda Lynch sendromuna karşı üç aşı geliştiriliyor. İkisi ABD'de klinik denemelerde, üçüncüsü ise İngiltere'de başlıyor. Houston'daki MD Anderson Kanser Merkezi'nden Eduardo Vilar-Sanchez liderliğindeki bir çalışmada, Norton ve Lynch sendromlu diğer 44 kişi, İsviçreli Nouscom şirketinin yaptığı bir aşıyı test etti. Bu aşı, bağışıklık sistemine Lynch sendromunun neden olduğu kanser öncesi değişikliklerdeki 209 anormalliği tanımayı öğretiyor.
Çalışmanın sonuçları Nature Medicine'de yayınlandı. Bir yıl sonra, aşıyı alan kişilerde kolonda daha az kanser öncesi büyüme görüldü ve ileri düzey polip gözlenmedi. Norton'un kendisi aşılamadan sonra iki yıl üst üste polip yaşamadı. Araştırmacılar, aşının etkisini artırmak için bir hatırlatma dozu vermeyi planlıyor.
Oxford Üniversitesi bilim insanları da benzer bir aşıyı test etmeye başlıyor. Moderna'nın mRNA teknolojisini kullanıyorlar. Ayrıca ImmunityBio'nun Tri-Ad5 aşısı plasebo ile karşılaştırılıyor ve sonuçlar bekleniyor.
Lynch sendromu, genç yetişkinlerde kolorektal kanser artışıyla sıklıkla ilişkilendiriliyor. ABD'de her yıl yaklaşık 158.000 kişiye kolorektal kanser teşhisi konuyor, çoğu 50 yaşın üzerinde. Ancak genç yetişkinlerde vakalar artıyor. Uzmanlar, genetik testlerin yaygınlaşmasıyla Lynch sendromu farkındalığının arttığını düşünüyor.
ABD kılavuzlarına göre, ortalama riskli kişiler 45 yaşında kolorektal kanser taramasına başlamalıdır. Dışkıda kan, ishal, kabızlık, açıklanamayan kilo kaybı veya karın ağrısı gibi belirtiler varsa, tarama her yaşta yapılmalıdır.