Engelli bireylere yönelik saygılı bir tutum yalnızca erişilebilir bir çevreyle değil, aynı zamanda günlük iletişimle de şekillenir. "Mama Pro" Kamu Vakfı kapsayıcılık uzmanı Nyurguyana Adamova, hangi sözcüklerden kaçınmak gerektiğini, yardımın neden dayatılmaması gerektiğini ve muhatabın kişisel sınırlarının nasıl ihlal edilmemesi gerektiğini anlattı; infohub.kz sitesi aktarıyor.
Bazen insanlar en iyi niyetlerle bile engelli bireylere karşı hatalar yapabiliyor: izin istemeden yardım teklif ediyor, fazla kişisel sorular soruyor ya da kişinin kendisi yerine yanındaki refakatçiye hitap ediyor. Uzmana göre her şeyden önce bir insanı tanısı üzerinden algılama alışkanlığından vazgeçmek önemli.
Uzman, "Çoğu zaman bir kişiyi kısıtlayan şey engelliliği değil, çevresidir. Bugün toplum, engelliliği anlamada tıbbi modelden yavaş yavaş sosyal modele geçiyor. Odak noktasında, kişinin toplumsal yaşama tam anlamıyla katılmasını engelleyen bariyerler yer alıyor. Bunların arasında çevredeki insanların önyargıları da var" diyor.
Günlük iletişimde doğru ifadelerin kullanılmasının önemli olduğunu belirtiyor. Örneğin "engelli" yerine "engelli birey" ya da "kör" yerine "görme engelli birey" demek tercih edilmeli. Bununla birlikte gerektiğinde muhataba hangi ifadenin kendisine daha yakın geldiği sorulabilir.
Yardım teklifine ayrıca özen göstermek gerekiyor. Kişinin zorlandığı düşünülse bile hemen müdahale edilmemeli.
Konuşmacı, "İki basit soru sormak yeterli: 'Yardıma ihtiyacınız var mı?' ve 'Size nasıl yardımcı olabilirim?' En önemlisi, yardımın gerçekten gerekli ve engelli birey için rahat olması gerektiğini anlamaktır" diye vurguluyor.
Görgü kurallarına ilişkin başka incelikler de var. Örneğin izin almadan tekerlekli sandalyeyi hareket ettirmek, bastonu tutmak ya da görme engelli bir kişiyi kolundan çekmek doğru değil. Konuşma güçlüğü olan bir kişiyle konuşurken onu bölmemek ve düşüncesini ifade etmesi için zaman tanımak önemli. Uzman ayrıca engelli bireylerle iletişim çevresinde aşırı temkinli bir atmosfer yaratılmamasını öneriyor.
Yanlışlıkla uygun olmayan bir ifade kullanıldıysa durumu utanç verici bir olaya dönüştürmemek gerekir: sakince özür dilemek ve konuşmaya devam etmek yeterli. Kapsayıcı bir toplum günlük davranışlarla, kişisel sınırlara saygıyla ve herkeste öncelikle insanı görmeye hazır olmakla başlar.