Fransa'nın güneybatısındaki orman yangını o kadar güçlüydü ki dumanı, yere düşen şimşeklerin yeni yangınlara yol açtığı fırtına bulutuna dönüştü. Bu olay pirokümülonimbus (pyroCb) olarak adlandırılıyor ve Avrupa'da nadir görülüyor, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Fransa Ulusal İtfaiyeciler Federasyonu'na göre, bu tür bir olay ülkede daha önce hiç kaydedilmemişti. Yangın 22 Temmuz'da Saumos kenti yakınlarında başladı, 420 kilometrekareden fazla orman ve çalılığı küle çevirdi, 240'tan fazla evi hasara uğrattı ve Gironde'de 220 bin kişinin tahliye edilmesine neden oldu.
Cuma akşamı saat 18:20'de, yangının başlamasından iki gün sonra, departman itfaiye servisi pirokümülonimbus oluştuğunu bildirdi. Bulut gece zayıfladı ve sabah yeniden ortaya çıktı.
Atina Ulusal Gözlemevi'nden yangın meteoroloğu Theodor M. Giannaros: "Büyük bir ateşin dumanı şimşekli bir buluta dönüşür - bu, yangının aşırı sıcaklığından kaynaklanan bir fırtına bulutu olan pirokümülonimbustur" dedi.
Pirokümülonimbus oluşumu için sadece büyük bir yangın yeterli değildir. Giannaros: "Yere yakın yerlerde çok sıcak ve kuru hava, üstünde ise soğuk ve nemli hava olmalı" diye açıkladı. Sıcak hava dumanla birlikte yükselir ve soğuduğunda su buharı kül parçacıkları üzerinde yoğunlaşır. Buz kristalleri elektrik yüklerini ayırarak sıradan şimşekli fırtınalardaki gibi elektriklenir.
Bu bulut yangını güçlendirebilir ve rüzgarın yönünü değiştirebilir. Giannaros: "Bu bir geri bildirim döngüsü, tek yönlü bir etki değil. Bulut kendi hava sistemine dönüşür ve yangını tahmin etmeyi zorlaştırır" dedi. Bu tür sistemler ateş hortumlarına, hatta bazı durumlarda gerçek kasırgalara neden olabilir. Örneğin, 2018'de Kaliforniya'daki Carr yangınında EF-3 gücünde bir kasırga meydana geldi ve bir yangın müfettişi hayatını kaybetti.
İtfaiyeciler için yeni yangın merkezleri oluştuğunda tahliye yolları kapanabilir. Giannaros: "Tehlike, yangının tahliyeden daha hızlı hareket etmesidir" dedi.
Pirokümülonimbuslar esas olarak Avustralya ve Kuzey Amerika'da görülür. Kanada'da 2023'te rekor 142 vaka kaydedildi. Avrupa'da bu olay nadirdir, ancak Portekiz'de 2017'de kaydedilmiştir. Şimdi Fransa da bu listeye katıldı.
Avrupa, dünyanın en hızlı ısınan kıtasıdır. AB'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi ve Dünya Meteoroloji Örgütü'ne göre, 1980'lerden bu yana kıtadaki sıcaklıklar dünya ortalamasının iki katı hızla artıyor. Sıcak hava dalgaları sıklaşıyor ve kuraklık güneydeki ormanları yakıta dönüştürüyor. Giannaros: "Sıcak ve kuru koşullar aşırı yangınların oluşmasına olanak tanıyor, ancak bilim insanlarının uzun vadeli verileri eksik" dedi. Avrupa'nın ROSETTA araştırma projesi bu boşluğu doldurmayı hedefliyor.
Giannaros: "En yaygın yanlış anlama, bulutun sadece bir yan etki olduğunu düşünmektir. O, yangının üzerinde durduğunda, yangının nereye yayılacağını belirler" dedi.