Birleşmiş Milletler Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), İran'ı nükleer silahların yayılmasının önlenmesi anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği için Güvenlik Konseyi'ne sevk etti. Bu, son 20 yıldaki ilk adım olma özelliği taşıyor; infohub.kz sitesinin haberine göre.
Viyana'da düzenlenen IAEA Yönetim Kurulu toplantısında bu konuda bir karar kabul edildi. Belgede, İran'ın nükleer materyali, özellikle de yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokları hakkında yetersiz bilgi verdiği ve IAEA müfettişlerinin nükleer tesislere erişiminin engellendiği vurgulandı.
Tahran, IAEA kararını kınayarak, ABD ve İsrail'in nükleer tesislere yönelik saldırılarını denetim sürecinin aksamasının nedeni olarak gösterdi. Ancak, yeni yaptırımların uygulanması pek olası görünmüyor; çünkü İran'ın müttefikleri Çin ve Rusya, Güvenlik Konseyi'nde veto hakkına sahip.
İngiltere, Fransa, Almanya ve ABD tarafından sunulan IAEA kararını 23 ülke destekledi, sekiz ülke çekimser kaldı. Çin, Rusya ve Nijer ise karşı oy kullandı. Belgede, IAEA Başkanı Rafael Grossi'ye İran'ı Güvenlik Konseyi'ne sevk etme talimatı verildi. İran daha önce böyle bir kararın alınmasına karşı olduğunu defalarca dile getirmişti.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X hesabından yaptığı açıklamada şunları yazdı: "Onlar İran'ın korunan nükleer tesislerine saldırıp normal denetim sürecini bozuyorlar, ardından tam da bu bozulmayı karar çıkarmak için bahane olarak kullanıyorlar."
IAEA, İran'ın nükleer tesislerine, Haziran 2025'teki 12 günlük çatışma sırasında İsrail ve ABD'nin düzenlediği saldırılardan bu yana erişemiyor. Bu yılın 28 Şubat'ında İsrail ve ABD öncülüğünde başlatılan son savaşta bu tesisler yeniden saldırıya uğradı. İran, Natanz ve Fordow'daki uranyum zenginleştirme tesisleri de dahil olmak üzere tesislerine yönelik saldırıları, IAEA müfettişlerini kabul etmeme gerekçesi olarak açıklıyor.
Tahran ayrıca bu erişimin, ABD ve İsrail ile savaşı sona erdirmek için daha geniş bir anlaşmanın parçası olmasını istiyor. İran, nükleer programının yalnızca barışçıl amaçlara yönelik olduğunu defalarca belirtti. ABD, İsrail ve bazı Avrupa ülkeleri bu açıklamalara şüpheyle yaklaşıyor ve Tahran'ın nükleer silah geliştirmeye çalışabileceğinden endişe ediyor. ABD'li üst düzey yetkililere göre, İran'a karşı son savaş başladığında Tahran'da yaklaşık 440 kg %60 zenginleştirilmiş uranyum bulunuyordu. Bu materyal, silah yapımına uygun uranyum için gereken %90 seviyesine hızla zenginleştirilebilir.