Arizona Üniversitesi'nden Naman Bajaj ve SETI Enstitüsü'nden Uma Gorti liderliğindeki uluslararası bir astronom ekibi, Güneş benzeri 72 genç yıldızın çevresindeki protogezegen disklerinde gaz dağılım süreçlerini inceledi; bu bilgiyi infohub.kz sitesi aktarıyor.
Araştırmada James Webb Uzay Teleskobu'nun (JWST) MIRI cihazına ait arşiv verileri kullanıldı. Bilimsel çalışmanın sonuçları The Astronomical Journal dergisinde yayımlandı.
Gaz, Jüpiter ve Satürn gibi gaz devlerinin oluşumunda kilit yapı malzemesi işlevi görüyor. Analiz, sistemin evriminin erken aşamalarında gaz kaybının ana etkeninin manyetik alanlar tarafından yönlendirilen güçlü jetler ile moleküler ve atomik gazdan oluşan geniş rüzgârlar olduğunu ortaya koydu. Bu yapılar, maddeyi ve açısal momentumu diskten dışarı taşıyor.
Yıldız yaşlandıkça ve madde yığılması azaldıkça manyetik jetler zayıflıyor; yerini, genç yıldızın morötesi ve X-ışını radyasyonunun atomik gazı ısıtarak diskten ayrılmasına yol açtığı foto-buharlaşma süreci alıyor.
İncelenen 72 diskin 66'sında moleküler hidrojen ve iyonlaşmış neon izlerine rastlandı. Konik moleküler rüzgârlar 46 sistemde, hızlı hareket eden neon jetleri ise 40 sistemde tespit edildi.
Elde edilen veriler, gezegen oluşumunun zamana karşı bir yarış olduğunu doğruluyor: gaz devleri, yıldız rüzgârları ve foto-buharlaşma gaz rezervlerini tamamen açık uzaya taşımadan önce oluşmak zorunda.