Birleşik Krallık'ın ünlü Jodrell Bank Astronomi Gözlemevi kapanma noktasına geldi. Bilim ve Teknoloji Tesisleri Konseyi (STFC), Mart 2028'den itibaren finansmanı durdurmayı planlıyor, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Jodrell Bank'ın tarihi Aralık 1945'e dayanır. O zamanlar Manchester Üniversitesi fizikçisi Bernard Lovell, kozmik ışınları incelemek için Cheshire köyüne gelmişti. Askeri radar kullanarak meteorların iyonize izlerinden radyo yansımalarını tespit etti. Bu, Jodrell Bank'ta radyo astronominin doğuşuna yol açtı.
1957'de Sovyet Sputnik uydusu fırlatıldığında tam burada dünyanın en büyük radyo teleskobu - Lovell Teleskobu - inşa edilmişti. Sovyet uydusunu izleyebilen tek teleskoptu. O zamandan beri teleskop birkaç kez yenilenerek e-Merlin yedi teleskoplu ağın merkezi haline geldi. Ancak şimdi bu ağ ve gözlemevi kapanma tehlikesiyle karşı karşıya.
Radyo astronominin önemi büyüktür. Onun yardımıyla gökbilimciler dönen nötron yıldızlarını, süper kütleli kara deliklerin etrafındaki maddeyi ve Büyük Patlama'nın zayıf parıltısını gözlemledi. Ancak bilim insanları sadece bu teleskopa değil, diğerlerine de tehdit olduğunu söylüyor.
Geçen ay Şili'deki Rubin Gözlemevi on yıllık projesine başladı. Birleşik Krallık'ın katılımı %20 azalacak. Kanarya Adaları'ndaki La Palma Gözlemevi de benzer kesintilerle tehdit ediliyor. Bison güneş izleme ağına ayrılan fon %40 azalıyor. Ve kara deliğin ilk fotoğrafını çeken Olay Ufku Teleskobu'ndan Birleşik Krallık tamamen çekiliyor. Gökbilimciler bu haberi yıkıcı ve korkunç olarak nitelendirdi.
STFC, 2030 yılına kadar 162 milyon sterlin tasarruf etmesi gerektiğini söyledi. Bu kriz, uluslararası işbirliklerinde elektrik enerjisi ve personel maliyetlerinin artmasına ve döviz kuru değişimine bağlı. Ancak Research Professional News verilerine göre, durum daha da ciddi: hükümetin son harcama döneminde öngörülen kayıp 684 milyon sterline ulaşabilir.
Fiziğin diğer alanları da kesintilere uğradı. Oxfordshire'daki Diamond senkrotronu ve Isis müon ve nötron kaynağı kısıtlı bütçeyle çalışıyor. Cheshire'daki Clara hızlandırıcı teknolojisi test tesisi kapatılacak. Boulby madenindeki derin yeraltı bilim tesisinin bütçesi %40 oranında kesildi. Büyük Hadron Çarpıştırıcısı'ndaki LHCb deneyine fon ayrılmadı, bu da deneyin erken durmasına ve verilerin %80'inin toplanamamasına yol açabilir.
STFC, kalan fonları bilimin belirli alanlarına yönlendirmeyi hedefliyor. Ancak en iyi bilim insanları en iyi bilimin yapıldığı yere gider. Yakın zamanda yapılan bir anket, kariyerinin başındaki fizikçilerin yaklaşık %80'inin finansman krizinden sonra Birleşik Krallık'tan ayrılmayı düşündüğünü gösteriyor. Bunların küçük bir kısmı bile ayrılırsa, bu Birleşik Krallık bilimi ve ekonomisi için ağır bir darbe olacaktır. Şimdi görev onları kalmaya ikna etmek.