Kazakistan Ulusal Bankası, bankalar ve yabancı banka şubeleri için makro ihtiyati normların hesaplanmasına ilişkin kurallarda değişiklikler sundu. Bu değişiklikler, borçluların ödeme gücü ve borç yükünün değerlendirilmesi prosedürünü etkileyecek. Ulusal Banka Yönetim Kurulu'nun 31 Temmuz 2026 tarihli kararı henüz yürürlüğe girmedi, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Şu anda Kazakistan'da borç yükü oranı (BYO) uygulanmaktadır; bu, bir kişinin tüm kredileri için aylık ödemelerin ortalama aylık gelirine oranıdır. Sınır değeri 0,5 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla, bir Kazakistanlının tüm kredileri için yaptığı ödemeler, aylık gelirinin yarısını aşmamalıdır.
Önemli değişikliklerden biri oto kredileriyle ilgilidir. 2026 yılı sonuna kadar, araç satın almak için kullanılan bazı krediler BYO seviyesi gerekliliklerinden muaf tutulacaktır. Bu muafiyet, Kazakistan'da ilk kez tescil edilen yeni araçlar ile belirli peşinat koşullarını sağlayan ikinci el araçlar için geçerli olacak. İkinci el araçlar için peşinat, aracın değerinin en az %50'si, üç yaşına kadar olan araçlar için ise en az %30'u olmalıdır.
Ulusal Banka ayrıca kumar işine aktif olarak dahil olan borçlular için kriterleri netleştirdi. Bu kategoriye, son altı tamamlanmış ay içinde kumar organizatörlerine toplamda 300 bin tengeyi aşan en az altı ödeme yapan gerçek kişiler dahil edilecektir. Bu tür borçlular ve hedefli sosyal yardım alanlar için bankalar, ödeme gücü hesaplarken yalnızca resmi geliri dikkate alabilecek.
Ayrıca belge, farklı kredi türleri için borcun gelire oranı (BGO) hesaplama prosedürünü ayrı ayrı getiriyor. BGO, bir kişinin ödenmemiş toplam borcunun yıllık gelirine oranıdır. Bankalar BGO'yu üç aşamada hesaplayacak: önce Kazakistanlının ödeme gücünün değerlendirilmesi, ardından belirli kredi türüne (tüketici, ipotek, oto kredisi) göre hesaplama ve son olarak borçlunun tüm borcu üzerinden hesaplama.
Değişiklikler gelir doğrulama prosedürünü de etkiliyor. Bankalar birden fazla bilgi kaynağı kullanabilecek, ancak gelirlerin mükerrer sayılmasını ve müşterinin kendi hesapları arasındaki transferlerle ödeme gücünün yapay olarak artırılmasını önlemek için verileri kontrol etmek zorunda kalacak. Ortalama aylık gelir hesaplanırken, borçlunun son altı ayın en az ikisinde elde ettiği gelir türleri dikkate alınacak. Vergi beyannameleriyle doğrulanan bazı gelir türleri için istisna yapılacak.
Ulusal Banka ayrıca kredi kartı borçlarının hesaplanması prosedürünü netleştirdi. Kredi limiti olan bir kart için aylık ödeme, kullanılan limitin %10'u olarak belirlenecek. Belgede ilk kez kredi hattı, kredi limiti ve borçlu kavramları ayrıntılı olarak tanımlandı. Ayrıca bankalar, yalnızca yeni kredi verirken değil, aynı zamanda kredi limiti artırılırken, ek kredi verilirken veya kredi koşullarında müşterinin ödemelerini artıran değişiklikler yapılırken de borç yükü oranını hesaplamakla yükümlü kılındı.
Karar, ilk resmi yayınlanmasından on takvim günü sonra yürürlüğe girecek. Daha önce "Kursiv", Ulusal Banka'nın UAPF için 375 milyon dolarlık döviz satın aldığını yazmıştı.