Kazakistan'da ikinci el araç almak, resmi kayıt işlemlerinden sonra bile ciddi sorunlara yol açabilir: Aracın tüm belgeleri eksiksiz ve kayıtlı görünse de, daha sonra yurt dışında arandığı, gövde kimlik numarasının (VIN) değiştirildiği veya usulsüz yollarla ülkeye sokulduğu ortaya çıkabilir. Bu tür vakalar Atameken Business yayınında uzmanlar tarafından dile getirildi, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Uzmanlara göre, Kazakistan'da her yıl yurt dışında aranan 1,5 ila 2 bin arasında araç tespit ediliyor. Bu tür araçlara en sık Almatı ve Almatı bölgesinde rastlanıyor. Sorunlu araçların menşe ülkeleri arasında ABD, Doğu Avrupa, Güney Kore ve Çin yer alıyor.
Yaygın dolandırıcılık yöntemlerinden biri gövde kimlik numarasıyla ilgili. Bir otomobilin VIN'i değiştirilerek, veri tabanında kayıtlı ve aranmayan başka bir aracın numarası verilip ikiz araç oluşturuluyor.
Örneğin, Rusya'dan getirilen bir Toyota Camry, Sankt-Peterburg'dan çalınan bir sedanın ikizi çıktı. Başka bir vakada, Birleşik Arap Emirlikleri'nden satın alınan Toyota Highlander, kayıt sırasında Interpol veri tabanında Kanada'da çalıntı olarak göründü.
Sorun her zaman araç hırsızlığıyla ilgili olmayabilir. Araç yurt dışında rehin, kredi veya leasing altında olabilir. Bu tür durumları tespit etmek daha zordur çünkü finansal yükümlülüklere ilişkin bilgiler, aracın satıldığı ülkenin veri tabanlarında her zaman bulunmayabilir.
Kazakistan'da elektronik araç pasaportu kullanılıyor. İlk kayıt sırasında bu pasaport, VIN verileri dahil olmak üzere araç bilgilerinin karşılaştırılmasına olanak tanıyarak ithal edilen araçlar üzerindeki kontrolü artırıyor.
Ancak tek başına elektronik pasaport yeterli değil. VIN fiziksel olarak kazınmış veya markalama plakası değiştirilmişse, veri tabanındaki bilgiler doğru görünebilir.
Bu nedenle sadece belgeleri ve elektronik geçmişi değil, markalama işaretlerini de kontrol etmek önemlidir. VIN üzerindeki değişiklik izleri, özel aletler ve endoskoplar kullanılarak profesyonel araç ekspertiz uzmanları veya kriminalistler tarafından tespit edilebilir.
Bir diğer sorun da ağır trafik kazaları, yangınlar veya su baskınları sonrası araçlardır. Dışarıdan onarılmış bir otomobil neredeyse yeni gibi görünebilir, ancak geçmişi ve durumu satıcının söylediklerinden önemli ölçüde farklı olabilir.
Uzmanlar, 2025 model bir aracın Kazakistan'a yeni olarak getirilip uygunluk belgeleriyle kaydedildiği bir örnek verdi. Carfax üzerinden yapılan kontrol, aracın yangın geçirdiğini ve onarıldığını ortaya koydu. Bu nedenle uzmanlar, ithal araçların geçmişinin tek bir raporla sınırlı kalmayıp birkaç kaynaktan kontrol edilmesini öneriyor.
Riskleri azaltmak için uzmanlar şunları tavsiye ediyor: Araçtaki VIN ve diğer markalama işaretlerini belgelerle karşılaştırın; aracın geçmişini mevcut veri tabanlarından ve uluslararası servislerden kontrol edin; aracın nereden ithal edildiğini ve ithalatı kimin yaptığını öğrenin; satıcıdan geri dönüşüm ücreti, ilk kayıt, gümrük ödemeleri ve katma değer vergisi ödeme belgelerini isteyin; aracın uygunluk değerlendirme belgelerini kontrol edin; elektronik araç pasaportunun varlığından emin olun; bir uzman tarafından bağımsız araç muayenesi yaptırın.
Özellikle çok düşük fiyata dikkat edilmelidir. Bu tek başına sorun olduğunu kanıtlamaz, ancak daha kapsamlı bir kontrol için sebep olmalıdır.
Daha önce Kursiv Avto, Kazakistan'a en çok hangi ülkelerden çalıntı araç geldiğini anlatmıştı.