Kazakistan vatandaşlarının emeklilik birikimleri, 20-40 yıl boyunca kesintisiz olarak yatırıma yönlendirilen ultra uzun vadeli paralardır; oysa banka mevduatları tamamen farklı bir mekanizmaya sahiptir ve bu amaca uygun değildir, diye bildiriyor infohub.kz sitesi.
Bugün ülkede dikkat çekici bir karşıtlık gözlemleniyor: bankalar yıllık %20'ye varan faiz oranlarıyla mevduat açmayı teklif ederken, Birleşik Birikim Emeklilik Fonu'nun (ENPF) varlıklarını yöneten Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası %6,17'lik bir getiri gösteriyor. Bu tablo karşısında Kazakistanlıların akıllarına gayet haklı bir soru gelebilir: emeklilik birikimleri neden bankalardaki mevduatlara aktarılamıyor?
Ancak Kazakistan Finansçılar Birliği (AFK) konsey başkanı Yelena Bahmutova'nın ENPF'nin resmi YouTube kanalına verdiği röportajda açıkladığı üzere, böyle bir karar optimal sayılamaz.
Mesele şu ki, emeklilik paraları uzun bir yatırım ufkuna sahiptir. Kişi emekli olana kadar, yani 20-40 yıl, bazen daha da uzun süre boyunca ek gelir getirirler.
Mevduatların amacı ise birikimleri kısa vadede korumak ve artırmaktır. En yüksek faizler genellikle 3-6 ay veya en fazla bir yıl için açılan vadeli hesaplar için sunulur. Hiçbir banka 20-40 yıl boyunca yıllık %20 faiz vermeyi göze alamaz.
Birleşik Birikim Emeklilik Fonu'nda bulunan tüm paranın devlet tarafından garanti edildiğini de unutmamak gerekir ki bu neredeyse 28,5 trilyon tengeye denk gelir. Mevduatlarda ise her bir mevduat sahibi için garanti tutarı 20 milyon tengeyi geçmez.
Bu vatandaşlar için ne anlama geliyor: ENPF birikimleri azami korumaya sahiptir. Ulusal Banka veya özel şirketler büyük kayıplara uğrasa bile, kişi emekli olduğunda en azından çalışma hayatı boyunca oluşturduğu tüm birikimlerini alacaktır. Emeklilik birikimlerinin aktarıldığı banka "batarsa", mevduat sahibine genellikle tasarruf mevduatında para yatıysa en fazla 20 milyon tenge geri ödenir. Vadeli ve vadesiz mevduatlar için bu tutar daha da azdır – 10 milyon tenge.
Ayrıca uzmanın belirttiğine göre, bu birikim hacmi güçlü bir yatırım aracıdır.
«Bu, devlet aracılığıyla (devlet tahvilleri) veya borç senetleri yoluyla yatırıma dönüştürülebilecek muazzam bir potansiyeldir; böylece altyapımızı iyileştirir, tabiri caizse ekonomimizi geliştirir ve tüm nüfusun refahını artırırız», – diye açıklıyor Yelena Bahmutova.
AFK başkanının belirttiği gibi, mevduatların vadesi kısadır ve bunlar aracılığıyla yalnızca kısa vadeli krediler finanse edilebilir. Bu nedenle Kazakistan'ın birikimli emeklilik sisteminin neredeyse 30 yıllık varlığı boyunca oluşturduğu rekabet avantajı kaybedilir.