Yirmi yılda Kazakistan'da bir kişinin ortalama aylık nakit harcaması yaklaşık 9,5 kat arttı: 2006 yılında kişi başına yılda ortalama 151 221 tenge (ayda yaklaşık 12,6 bin tenge) iken, 2026 yılının ikinci çeyreğinde kişi başına üç ayda 358 584 tengeye, yani ayda 119 528 tengeye ulaştı. Bu bilgileri hayat sigortası şirketi Freedom Life'ın analistleri aktarıyor, infohub.kz sitesi duyuruyor.

Ülkedeki yaşam maliyeti bu yıllar içinde belirgin biçimde değişti: gıda ürünleri, ev eşyaları, giyim ve teknoloji ürünleri pahalandı; bu da vatandaşların nakit harcamalarına yansıdı. Analistlerin vurguladığı gibi burada söz konusu olan, hanehalkının tamamı değil, kişi başına yapılan harcamalardır: maaş bir çalışan üzerinden hesaplanırken, harcamalar çocuklar ve çalışmayanlar da dahil olmak üzere hanehalkının her üyesi üzerinden hesaplanıyor.

Nüfusun harcama yapısı da değişti. 2006 yılında vatandaşların harcamalarının %39,2'si gıdaya, %30,4'ü gıda dışı ürünlere, %24,5'i ise ücretli hizmetlere gidiyordu. 2026 yılının ikinci çeyreğinde gıda harcamalarının payı %50,5'e çıktı; ücretli hizmetlerin payı %20,7, gıda dışı ürünlerin payı ise %19,5 oldu.

Parasal olarak, kişi başına üç aylık ortalama 358,6 bin tenge harcamanın yaklaşık 181,1 bin tengesi gıdaya gitti. Ücretli hizmetlere 74,2 bin tenge, gıda dışı ürünlere 69,9 bin tenge, kredi ve borç ödemelerine ise 26,2 bin tenge ayrıldı.

Analistler yirmi yıldaki değişimin boyutunu değerlendirmek için bazı ürünlerin 2006 ve 2026 yıllarındaki fiyatlarını karşılaştırdı. Bu süre içinde dana eti 9 kat pahalandı — kilogramı 422 tengeden 3 810 tengeye çıktı; ayçiçek yağı 5,6 kat (litresi 163 tengeden 906 tengeye), yumurta 4,2 kat (on adedi 142 tengeden 593 tengeye), birinci sınıf buğday unundan yapılan ekmek ise 4,5 kat (kilogramı 51 tengeden 230 tengeye) arttı.

Gıda dışı ürünler arasında çamaşır sabunu (200 g) 13,5 kat pahalandı — 31 tengeden 420 tengeye; televizyon 8 kat (35 000 tengeden 280 000 tengeye), buzdolabı 7,3 kat (48 000 tengeden 350 000 tengeye), gömlek 5,1 kat (1 965 tengeden 9 990 tengeye), pantolon 4,7 kat (3 421 tengeden 16 000 tengeye) arttı. En düşük artışı AI-92 benzini gösterdi: bugün bir litresi 2006 yılına göre 2,8–3,4 kat daha pahalı — 73–88 tenge yerine 247 tenge.

Fiyat artışı diğer gıda dışı ürünleri de etkiledi: 20 yılda giyim, ev kimyasalları, teknoloji ve elektronik ürünlerin maliyeti yükseldi. Ancak bazı ürün kategorilerinde fiyatları doğrudan karşılaştırmak her zaman doğru değil: örneğin günümüz teknolojisi, teknolojik düzey ve işlevsellik açısından eski ürünlerden farklıdır; bu nedenle fiyat farkı yalnızca enflasyondan kaynaklanmıyor. Yine de genel rakamlar, son 20 yılda Kazakistan'da yaşam maliyetinin ne kadar önemli ölçüde arttığını gösteriyor.