Kazakistan'da konut hediye almak karlı bir anlaşma gibi görünebilir, ancak bu tür bir mülkün daha sonra satışında, sahipler önemli vergi yükümlülükleriyle karşı karşıya kalabilir. Gereksiz ödemelerden nasıl kaçınılacağını inceliyoruz, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Kazakistan'da konut edinmenin birçok yolu vardır: ipotek, taksit veya tam fiyat ödeyerek satın almak, takas etmek veya bağış sözleşmesiyle hediye almak. Birçok kişi hediye edilen daireyi neredeyse hiç maliyet olmadan satarak hızlı bir şekilde büyük bir meblağ elde etme fırsatı olarak görüyor. Ancak PRG.ZANGER portalının belirttiği gibi, bu yaklaşım bireysel gelir vergisi (BGV) ile ilgili ek maliyetlere yol açabilir.
Konut hediye almanın kendisi, alıcı için vergi yükümlülüğü doğurmaz: bu, vergilendirme açısından bir kişinin geliri olarak kabul edilmez, bu nedenle BGV ödenmesine gerek yoktur. Bu kural, girişimcilik faaliyetiyle ilgili olmayan diğer mülkler ile ücretsiz alınan iş veya hizmetler için de geçerlidir. Ancak, hediye edilen mülkün belirli süreler içinde satılması durumunda vergi ödeme yükümlülüğü doğar.
Kaynağa göre, iki yıldan az süredir sahip olunan hediye edilen bir dairenin satışında değer artış kazancı, satış fiyatı ile mülkün değerleme değeri arasındaki pozitif fark olarak belirlenir. Değerleme değeri, mülkiyet hakkının doğduğu yılın 1 Ocak'ında emlak vergisinin hesaplanması için Devlet Kurumu tarafından belirlenen değerdir. İstisna: mülk 1 Ocak 2026'dan önce ücretsiz alınmış ve bu tarihten sonra satılıyorsa, bir yıldan az sahiplik süresi uygulanır.
Genellikle BGV, gelirin %10'udur, yani satın alma ve satış tutarı arasındaki farktır. Örneğin, bir daire 20 milyon tengeye alınıp 22 milyon tengeye satılırsa, vergi 2 milyon tenge kâr üzerinden hesaplanır ve 200 bin tenge olur. Ancak daire hediye edildiğinde, satın alma maliyeti olmadığı için değer artış kazancı tüm satış tutarı olarak belirlenir. Bu nedenle, hediye edilen konutun ilk iki yıl içinde satılması durumunda BGV tüm tutar üzerinden ödenir: 22 milyon tenge fiyatında vergi 2,2 milyon tenge olur.
Vergi Kanunu, satın alma maliyeti yerine başka bir değerin kabul edilebileceği ve vergiyi azaltabileceği durumları öngörür. Bu durumlar şunlardır: daha önce gelir olarak beyan edilen ücretsiz alınan mülkün değeri (daire, bireysel girişimcinin veya kişinin vergiye tabi gelirine dahil edilmişse); miras veya hayır yardımı olarak alınan mülkün satışında, alım anındaki piyasa değeri (değerleme uzmanı raporuna göre); alım yılının 1 Ocak'ında devletin emlak vergisi için kullandığı değerleme değeri; arsalar için kadastro (değerleme) değeri; diğer durumlarda sıfır değer.
Bu nedenle, hediye edilen bir dairenin veya evin iki yıllık sahiplik süresi dolmadan satılması (1 Ocak 2026'dan itibaren) önemli vergi maliyetlerine yol açabilir. Uzmanlar, BGV ödemeden satmak için bu sürenin sona ermesini beklemenizi öneriyor.