infohub.kz sitesinin bildirdiğine göre, Kazakistan insani gelişmişlik düzeyinde BDT ve Orta Asya ülkeleri arasında birinci sırayı alarak dünyanın en iyi ülkeleri arasına girdi.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın 2025 yılı raporuna göre (2023 verilerine dayanarak), cumhuriyet 193 ülke ve bölge arasında 0,837 İnsani Gelişme Endeksi (HDI) ile 60. sırada yer aldı.
İnsani Gelişme Endeksi, nüfusun yaşam kalitesinin uluslararası temel göstergelerinden biri olarak kabul edilir. Yalnızca ekonomik sonuçları değerlendirmekten farklı olarak, İGE aynı anda birkaç faktörü dikkate alır: yaşam süresi, eğitim düzeyi ve nüfusun geliri.
Kazakistan, insani gelişmişlik düzeyi çok yüksek olan ülkeler grubuna girdi; bu kategoriye endeksi 0,800 ve üzeri olan devletler dahil oluyor. Cumhuriyet, yalnızca 2023'te 0,756 olan dünya ortalamasını değil, aynı zamanda Avrupa ve Orta Asya bölgesi ortalaması olan 0,818'i de geride bıraktı.
BDT ve Orta Asya ülkeleri arasında en iyi sonucu Kazakistan gösterdi. Onu 0,832 endeks ve 64. sıra ile Rusya, 0,824 ve 65. sıra ile Belarus, 0,811 ve 69. sıra ile Ermenistan izledi. Bu devletlerin tümü insani gelişmişlik düzeyi çok yüksek ülkeler grubuna girdi.
Kazakistan'ın yüksek sıralamasının faktörlerinden biri nüfusun yaşam süresi oldu. Ülkede doğumda beklenen yaşam süresi 74,4 yıla ulaştı. Ayrıca cumhuriyet eğitim alanında güçlü göstergeler sergiliyor: beklenen eğitim süresi 14 yıl, ortalama eğitim süresi ise 12,5 yıl.
İGE hesaplamasında kullanılan ekonomik gösterge olan satın alma gücü paritesine göre kişi başına düşen gayri safi milli gelir Kazakistan'da 30,9 bin doların üzerinde gerçekleşti. Bölge ülkeleri arasında yalnızca Rusya'da bu gösterge daha yüksekti: 39,2 bin dolar.
1990'dan 2023'e kadar Kazakistan'ın insani gelişme endeksi 0,148 puan veya %21,5 arttı. Pandemi döneminde geçici bir düşüşe rağmen, cumhuriyet hızla toparlandı: 2021'de İGE 0,816 iken, 2022'de 0,831'e yükseldi ve 2023'te tarihi zirvesi olan 0,837'ye ulaştı.
BMKP raporunun yazarları, insan potansiyelinin daha da gelişmesinin giderek ülkelerin yapay zeka ve dijital teknolojilerin olanaklarını kullanma yeteneğine bağlı olacağını belirtiyor. Kazakistan için bu alan öncelikli hale geliyor: devlet, dijital dönüşümü hızlandırma, yapay zekayı geliştirme, eğitim, sağlık ve kamu yönetimini modernleştirme hedefini koyuyor.