Kazakistan, yılın ilk yarısında katma değer vergisinden geçen yılın aynı dönemine göre %42 daha fazla gelir elde etti, ancak gelirler yine de planlanan seviyenin yaklaşık %8 altında kaldı. Bu gelişmeyi, Uygulamalı Ekonomi Araştırma Merkezi Başkanı Janibek Ayğazin, Tenge Talks'a verdiği röportajda değerlendirdi. infohub.kz sitesi bildiriyor.
Ekonomist, geçen yıla göre önemli bir artış olmasına rağmen devletin belirlenen plana ulaşamadığını belirtti. Ona göre bu, hükümetin vergi reformunun etkisine ilişkin beklentilerinin yüksek olmasından kaynaklanıyor olabilir.
“Devlet eskisinden daha fazla KDV topladı, ancak toplamak istediğinden daha az topladı” diye özetledi Ayğazin.
Ayrıca, dinamik değerlendirilirken raporlama gecikmelerinin dikkate alınması gerektiğini, bu nedenle yeni vergi koşullarının etkisinin ilk yarıyıl verilerine yalnızca kısmen yansıdığını açıkladı.
Ayğazin, planın tutturulamamasının nedenlerinden birinin devletin aşırı iyimser beklentileri olabileceğini düşünüyor. “Bu da aslında sorunun daha çok vergi reformundan kaynaklanan iyimser beklentilerden kaynaklandığını gösteriyor. Ve tabii ki yüksek tutulmuş plan” dedi.
Ekonomiste göre, vergi gelirlerindeki durum genel ekonomik dinamikler bağlamında ele alınmalıdır. Toplam talepte zayıflama ve ticari faaliyetlerde yavaşlama belirtilerine dikkat çekti: kısa vadeli ekonomik göstergenin büyüme hızı, ticaret göstergeleri ve iş dünyası endeksleri geçen yılki değerlerin altında.
“Gerçekte toplam talepte bir daralma görüyoruz. Kısa vadeli ekonomik göstergenin büyüme hızı, ticaret göstergeleri ve iş dünyası endeksleri hala geçen yılın altında” dedi.
Bu nedenle, sorunun yalnızca vergi tahsilatından kaynaklanmayabileceğini düşünen uzman, vergi idaresini mevcut durumun ana açıklaması olarak görmüyor. Olası faktörler arasında ekonominin genel durumu, toplam talepteki zayıflama, vergi reformunun etkileri ve gelir planı oluşturulurken kullanılan aşırı iyimser tahminler yer alıyor.
Hatırlatmak gerekirse, Kazakistan'da 1 Ocak 2026'dan itibaren yeni Vergi Kanunu yürürlükte olup, temel KDV oranı %16'dır. Haziran 2026'da Kazakistan'ın EAEU'da en yüksek KDV geliri artışını gösterdiği öğrenildi. 11 Ağustos'ta "Atameken" Ulusal Girişimciler Odası Yönetim Kurulu Başkanı Kanat Şarlapayev, tüm ilaçlar ve tıbbi cihazlar için tek tip %5 KDV oranı belirlenmesini ve tıbbi hizmetlerin tamamen vergiden muaf tutulmasını önerdi.