Kazakistan'da birçok ev sahibi, konutunu kiraya verirken genellikle bir aylık kira bedeli kadar depozito talep ediyor. Ev sahibi için bu tutar adeta bir sigorta işlevi görüyor: Kiracı eşyalara zarar verir, bir şeyleri kırar ya da otel parasını ödemeden aniden taşınırsa, zarar depozitodan karşılanıyor. Ayrıca ev sahibi, kiracının sözleşme şartlarını ihlal etmesi, örneğin eşyalara zarar vermesi durumunda depozitoyu alıkoyma hakkına sahip. Ancak herhangi bir ihlal yoksa paranın iade edilmesi gerekiyor, infohub.kz sitesinin haberine göre.
Şunu unutmamak gerekir: Depozito başlı başına zorunlu bir koşul değil. Varlığı konusunda taraflar gönüllü olarak anlaşır. Kiracı depozito tutarının değiştirilmesini isteyebilir veya ek ödeme olmadan bir seçenek önerebilir. Ne var ki genellikle ev sahipleri depozitoda ısrar eder, bu yüzden "reddetme hakkı" işe yaramayabilir — daire daha uyumlu bir kiracıya kiralanır.
"Krışa" portalının belirttiğine göre, depozito miktarı ve iade koşulları taraflar arasında kararlaştırılır. Taşınma sırasında anlaşmazlık yaşamamak için bunların mutlaka önceden kira sözleşmesine yazılması gerekir.
Ev sahibi, yasal gerekçeler varsa depozitoyu iade etmeyebilir. Örneğin kiracı sözleşme şartlarını ihlal etmişse:
— süresinden önce taşınmışsa: örneğin bir yıllığına kiralanan daireden üç ay sonra çıkmaya karar vermişse. Sözleşmede öngörülmüşse depozito alıkonabilir;
— borç bırakmışsa: kira veya faturaları ödememişse. Bu tutar depozitodan düşülebilir;
— eşyalara zarar vermişse: örneğin televizyonu kırmış veya kanepede sigara yanığı bırakmışsa. Ev sahibi, zararı karşılamak için parayı alıkoyabilir ancak kiracının kusurunu kanıtlamak zorundadır.
Herhangi bir hasar ve borç yoksa ve kiracı yükümlülüklerini yerine getirmişse, ev sahibi parayı iade etmelidir.
Kirada depozito nasıl düzenlenir:
— sözleşmede koşulları belirtin: depozito tutarını ve iade koşullarını yazın. Ayrıca son ayın kirasından mahsup edilmesi öngörülebilir;
— dairenin durumunu kaydedin: eşya listesi ve kusurları içeren bir teslim-tesellüm tutanağı düzenleyin. Ek olarak fotoğraf çekin;
— paranın teslimini belgeleyin: havale yaparken ödeme açıklamasına "daire kirası depozitosu" yazın. Nakit ödemede makbuz düzenleyin.
Ev sahibi yasal bir gerekçe olmadan parayı iade etmeyi reddederse, kendisine iade talebini içeren yazılı bir ihtar gönderilmelidir. Anlaşmazlık çözülemezse mahkemeye başvurulabilir.
Ayrıca Kazakistan'da konutun yasa dışı kiraya verilmesinin vatandaşlar için hangi riskleri taşıdığını ve kiracının adres kaydı yüzünden dairenin kaybedilip kaybedilemeyeceğini de anlatmıştık.