Kazakistan'da gerçek kişilerin kredi ve mikro kredi borçlarının silinmesi durumunda bireysel gelir vergisinden muaf tutulması gündemde. Vergi Kanunu'na ilişkin söz konusu değişiklikler, Başbakan Yardımcısı — Ulusal Ekonomi Bakanı Serik Jumangarin'in başkanlığında düzenlenen Vergi Kanunu'nun uygulanmasına yönelik proje ofisinin 30. toplantısında onaylandı; haberi infohub.kz sitesi duyurdu.
Toplamda iki değişiklik onaylandı. İlki, gerçek kişilerin kredi ve mikro kredi borçlarının silinmesi sırasında bireysel gelir vergisinden (İGV) muaf tutulmasını öngörüyor. Konunun proje ofisi toplantılarında defalarca ve kapsamlı biçimde ele alındığı, farklı çözüm yollarının ve bunların borçlular ile kredi kuruluşları üzerindeki sonuçlarının tartışıldığı belirtildi. Görüşmeler sonucunda, borçlunun yükümlülüklerini yerine getiremediği tüm yaşam koşullarının mevzuatta öngörülmesinin neredeyse imkânsız olduğu sonucuna varıldı. Bu nedenle tek bir yaklaşım benimsenmesi önerildi: borçlulara ek koşullar getirilmeksizin, ancak belirlenen sınırlar içinde kalınarak, sorunlu borçların affedilmesi durumunda gerçek kişilerin İGV'den muaf tutulması.
Hâlihazırda bankalar, sorunlu borçları yıllık kredi portföyünün %10'u, mikro finans kuruluşları ise %20'si sınırında karşılık azaltımından doğan gelir beyan etmeksizin affedebiliyor. Bu sınırların yarıya indirilerek sırasıyla %5 ve %10'a çekilmesi ve bu sınırlar içinde, başka koşul aranmaksızın, borçların silinmesi halinde gerçek kişilerin İGV'den muaf tutulması öneriliyor. Sınırın aşılması durumunda alacaklı, aşan tutar üzerinden karşılık azaltımından doğan geliri beyan edecek ve vergi mükellefi sıfatıyla bu tutar üzerinden İGV ödeyecek. Onaylanan değişiklik, Vergi Kanunu'ndaki genel değişiklik paketine dahil edilecek.
İkinci değişiklik, sektörün 2026–2030 yılları için geliştirilmesine yönelik Kapsamlı Plan'da öngörülen hafif sanayiye yönelik vergi teşvik tedbirlerine ilişkin. Destek araçlarından biri, üretimde yerelleşmenin artırılmasına dair anlaşma olacak. Mekanizma, işletmenin Sanayi ve İnşaat Bakanlığı ile bir anlaşma imzalamasını, ardından vergi avantajlarının sağlandığı özel bir yatırım sözleşmesi yapmasını öngörüyor.
Bu mekanizmanın hayata geçirilmesi için Vergi Kanunu'nda, yerelleşmenin artırılmasına dair anlaşma imzalayan kuruluşlara arazi vergisi, emlak vergisi, arazi kullanım bedeli ve kurumlar gelir vergisi konusunda avantajlar sağlayan değişikliklerin yapılması gerekiyor. Anlaşmanın işletmenin kusuru nedeniyle feshedilmesi halinde, vergi avantajları ihlalin gerçekleştiği vergi döneminin başından itibaren iptal edilecek. Bu öneriler de onaylandı ve sektör mevzuatında gerekli değişiklikler yapılmak kaydıyla Vergi Kanunu'ndaki değişiklik paketine dahil edilecek.
Tartışmalar sırasında Hafif Sanayi İşletmeleri Birliği temsilcisi Saltanat Abdikarimova, nihai ürün üretiminde kullanılan kumaşların ithalatında KDV ödenmesi konusunu gündeme getirdi. Ona göre işletmeler bugün hammadde ithalatında KDV'yi tam olarak ödemek zorunda kalıyor, oysa nihai ürünün bedeli müşteriden ancak birkaç ay, bazı durumlarda dokuz aya kadar sonra tahsil edilebiliyor. Bu durum üreticilerin işletme sermayesi üzerinde ek yük oluşturuyor. Olası bir çözüm olarak Devlet Gelirleri Komitesi, Kazakistan topraklarında üretimde hammadde olarak kullanılan kumaşların ithalatında KDV ödemesine ilişkin mevcut taksitlendirme mekanizmasının uygulanmasının değerlendirilmesini önerdi.


