Kazakistan Cumhuriyeti Merkez Bankası, taksitli satış piyasasını analiz ettiği bir tartışma belgesi yayımlayarak banka dışı kuruluşlar — mağazalar, müteahhitler ve otomobil bayileri — tarafından sunulan bazı taksit türlerinin düzenlenmeye başlanmasını önerdi. Bu haber infohub.kz sitesinde yer aldı.
Belgede taksitler iki türe ayrılıyor. Birincisi, bankalar ve mikrofinans kuruluşları tarafından sağlanan finansal taksitler. İkincisi ise mal ve hizmet satıcıları ya da banka dışı kuruluşlar tarafından verilen finansal olmayan taksitler.
Finansal taksitler hâlihazırda mevzuat kapsamında yer alırken, Merkez Bankası'na göre finansal olmayan taksitler "gri alanda" kalıyor. Düzenleyici kurum, bunun tüketiciler için önemli riskler oluşturduğunu düşünüyor.
Durumu düzeltmek için banka dışı kredi verenlerin alıcının ödeme gücünü değerlendirmesi ve verilen taksit bilgilerini kredi bürosuna iletmesi öneriliyor. Ayrıca finansal olmayan taksitlerde ceza ve gecikme faizlerine üst sınır getirilmesi ve geri alım opsiyonlu kiralama kurallarının gözden geçirilmesi planlanıyor.
Düzenleme kapsamına birkaç kategori girebilir. Öncelikle BNPL sağlayıcıları ve üçüncü tarafın dahil olduğu faktoring sözleşmeleri: şu anda bu işlemler alıcının geliri kontrol edilmeden yapılıyor ve yükümlülükler kredi bürolarına bildirilmiyor. İkinci kategori, alıcının hukuken kiracı olarak kaldığı geri alım opsiyonlu kiralama; bu nedenle bu ilişkilere kredi vermede geçerli olan finansal kurallar ve garantiler uygulanmıyor. Üçüncüsü ise müteahhitler ve otomobil bayilerinin sunduğu taksitler: doğrudan satıcıyla yapılan işlemler, tutarlar yüksek olabilse de kredi raporlarında görünmüyor.
Kısacası Merkez Bankası taksitleri yasaklamayı ya da banka ve mikrofinans ürünleri için yeni kurallar getirmeyi planlamıyor. Tartışma belgesi, bankacılık mevzuatıyla düzenlenmeyen taksitlerin sorunlarını ele alıyor.