Ders dışı zamanlarda yapılan ek iş, Kazakistanlı gençler için artık sadece ilk kişisel paralarını kazanmanın bir yolu değil, aynı zamanda oldukça somut bir gelir kaynağı hâline geldi: farklı işverenler onlara ortalama 100–380 bin tenge arasında maaş teklif ediyor. Ayrıntıları NUR.KZ gazetecileri araştırdı, infohub.kz sitesi aktarıyor.
Çocuklar ilk kişisel paralarını genellikle ebeveynlerinden alır. Ancak birçoğu henüz ergenlik çağındayken kendine ek iş buluyor. Freedom Life Hayat Sigortası uzmanları gençlerin istihdamı üzerine bir araştırma yaparak okul çocuklarının nasıl ve ne kadar kazandığını, bunun için hangi imkânların bulunduğunu ve hangi finansal risklerle karşılaştıklarını ortaya koydu.
Şunu belirtmek önemli: Kazakistan'da genel kural olarak iş sözleşmesi 16 yaşından itibaren yapılabilir. Ancak mevzuat istisnalar da öngörüyor: 15 yaşından itibaren — temel orta veya genel orta öğrenimi tamamladıktan sonra; 14 yaşından itibaren — ders dışı zamanlarda, sağlığa zarar vermemesi ve eğitimi engellememesi koşuluyla hafif işler yapmak için; 14 yaşından küçükler için — sinema kuruluşlarında, tiyatrolarda, konser kuruluşlarında ve sirklerde eserlerin yaratılmasına veya icrasına katılmak için.
Gençler için çalışma süresi ve yapılan iş türleri konusunda da kısıtlamalar getirilmiştir. Özellikle ağır işlerde, zararlı veya tehlikeli koşullarda çalışmaya ve sağlığa ya da ahlaki gelişime zarar verebilecek diğer işlere çekilmeleri yasaktır.
Kazakistan'da okul çocukları ticaret, toplu yemek, hizmet ve bölge düzenlemesi alanlarında ek iş bulabiliyor. Analistlerin belirttiğine göre teklif edilen maaş pozisyona bağlı olarak ayda 85 bin ila 380 bin tenge arasında değişebiliyor.
Örneğin gardırop görevlisi pozisyonundaki ilanlarda maaşlar 85–130 bin tenge civarında seyrediyor. Temizlik görevlilerine 90 bin tengeden başlayan ücret teklif edilirken, öğretmen yardımcılarına 100–160 bin tenge civarında ücret veriliyor.
Daha yüksek maaşlar garsonlara — 100–300 bin tenge — ve satış elemanı-kasiyerlere — 100–380 bin tenge — teklif ediliyor. Satış danışmanları ve kuryelerde maaşlar 150 bin tengeden başlıyor. Postacılara 130 bin tengeden başlayan ücret teklif ediliyor.
Gençler ayrıca reklam çekimlerinden ve sinema ile modellik projelerine katılımdan da para kazanabiliyor. Açık ilanlarda bir müzik klibi çekimi için 15 bin tengeden başlayan tek seferlik ücretlerden reklam vardiyası başına 40–70 bin tengeye kadar ödemeler görülüyor.
Okul çocukları ayrıca kısa video kurgusu yapabiliyor ve sosyal medya hesaplarını yönetebiliyor. Bazı ilanlarda basit video kurgusu için ayda yaklaşık 50 bin tenge, SMM (sosyal medya pazarlaması) için ise yaklaşık 100 bin tenge teklif ediliyor. Ancak bu tür tekliflerin hepsi reşit olmayanlar için erişilebilir değil.
Bununla birlikte, özellikle internet üzerinden ek iş arayan Kazakistanlıların dikkatli olması gerekiyor; çünkü her zaman dürüst bir işveren yerine bir dolandırıcıyla karşılaşma riski vardır.
Daha büyük yaştaki gençlere gelince, onlar için artık daha yüksek ücretli pozisyonlar da mevcut. Daha önce 16–24 yaş aralığındaki çalışanların ortalama maaşlarının 256 bin ila 380 bin tenge arasında değiştiğini, ancak her şeyin faaliyet alanına bağlı olduğunu aktarmıştık.