Kazakistan'ın CPC Blend petrolü, varil başına 120,17 dolardan işlem görerek referans Brent markasının fiyatını aşıyor. Petrol ülkenin en önemli ihracat ürünü olmayı sürdürüyor ve satışından elde edilen gelirler bütçenin önemli bir bölümünü oluşturup Ulusal Fon'a aktarılıyor. Bu bilgiler infohub.kz sitesi tarafından aktarılıyor.
Bağımsız finans analisti Andrey Çebotarev, Finance.kz kanalında bu belirgin fiyat farkının yerli ham maddenin özelliklerinden kaynaklandığını açıklıyor. "CPC Blend çok hafif bir petrol – petrol ne kadar hafifse, ondan o kadar fazla açık fraksiyon, benzin ve petrokimya hammaddesi elde edilir. Dünyada tam da hafif petrol sıkıntısı var, ayrıca petrolümüz, petrol kıtlığından en çok etkilenen Avrupa'ya gidiyor" diyor ve kaynak onun sözlerine yer veriyor.
Küresel ana ihracat güzergahlarını etkileyen Orta Doğu'daki çatışmaların gölgesinde Brent markası pahalı kalmaya devam ediyor. Oilprice.com verilerine göre 18 Eylül itibarıyla Brent varil fiyatı temmuzdaki 72 dolardan 103 dolara yükseldi. Kazakistan'ın CPC Blend petrolü ise daha da pahalı çıktı: varil başına 120,17 dolar.
Temmuz ayı sonuçlarına göre ülkenin ticaret fazlası 4,8 milyar dolar oldu ve mal ihracatı ithalatı aştı: 10,2 milyar dolara karşı yaklaşık 5,4 milyar dolar. Böylece mal ihracatı ithalatı belirgin şekilde aşarak ülkeye önemli bir döviz girişi kaynağı oluşturuyor. Ancak elde edilen gelirlerin tamamı ekonomi içinde kalmıyor.
Finansçı ve Qazaq Expert Club uzmanı Saida Tleulenova'nın aktardığına göre, Kazakistan'ın Ocak-Temmuz 2026 dönemi ticaret dengesi fazlası %63 artarak 8,6 milyar dolardan 14 milyar dolara çıktı. Bu tutarın %46'sını petrol ihracatından elde edilen gelirler oluşturdu. Petrol satışından elde edilen kârın artması, ihracatçı şirketlerden alınan vergi gelirlerinin yükselmesi anlamına geliyor; bu da Ulusal Fon ve devlet bütçesinin güçlenmesini sağlıyor. Ancak satıştan elde edilen gelirlerin tamamı Kazakistan'da kalmıyor.
Kaynakta, "İhracat gelirlerinin bir kısmı daha sonra yurt dışı hizmet ödemelerine, yabancı yatırımcılara yatırım geliri ödemelerine, dış yükümlülüklerin servisine ve diğer ödemelere gidiyor" deniliyor.
Uzmanın aktardığına göre bir diğer önemli gösterge de ham madde dışı ihracatın payındaki artış. Saida Tleulenova, "Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2026'nın ilk yarısında ham madde dışı ve işlenmiş ürün ihracatı 12,9 milyar dolardan 15,2 milyar dolara yükseldi. Bu, ihracat tabanının kademeli olarak genişlediğini gösteriyor; ancak dış sektörün ham madde konjonktürüne bağımlılığını ortadan kaldırmak için henüz yeterli değil" diyor.
Sonuç olarak 2026'da Kazak petrolü Brent markasından daha pahalı hale geldi ve ağırlıklı olarak Avrupa'ya sevk ediliyor, ancak gelirlerin bir kısmı ülke dışında kalıyor. Bununla birlikte ham madde dışı ürünler sayesinde ihracat da artıyor; bu da ekonomik büyüme açısından olumlu bir gösterge.