Kazakistan'da sosyal yardım sisteminde yapılacak değişiklikler geniş bir kamuoyu tartışması başlattı: 1 Ocak 2027'den itibaren, ailelerin refah düzeyi dikkate alınarak sağlanacak 14 tür yardımın verilme usulünün değiştirilmesi planlanıyor. Bu haber infohub.kz sitesinde yer aldı.
Söz konusu değişiklikler, çocuk doğumu ve 1,5 yaşına kadar çocuk bakımı yardımlarını da kapsıyor. Değişiklikler, "A" (yüksek refah düzeyi) ve "B" (varlıklı refah düzeyi) kategorilerine giren aileleri etkileyecek. Listede çocuk doğum yardımı, 1,5 yaşına kadar aylık çocuk bakım yardımı, engellilik yardımları, çok çocuklu annelere yapılan ödemeler ve diğerleri dahil olmak üzere 14 tür yardım ve sosyal ödeme yer alıyor.
"Dijital Aile Kartı" sistemi, gelirler (örneğin, aile üyesi başına gelir dört geçim minimumunu aşarsa), gayrimenkul, araç, işletme, kredi geçmişi ve kişisel yardımcı tarım arazisi gibi unsurlara dayalı olarak puan hesaplıyor. Yüksek puanlı aileler (ipotekli, arabalı ve istikrarlı resmi maaşlı orta sınıf) varlıklı kategorisine girme ve devlet desteğinden mahrum kalma riskiyle karşı karşıya.
Haber sosyal medyada tartışma yarattı. Birçok kadın, yeni yaklaşımı öğrendikten sonra "Doğurmanın ne anlamı var ki?" sorusunu sorduklarını yazıyor. Onlara göre, istikrarlı gelire sahip çalışan bir aile, bazı yardımları almayı bırakacak kadar puan toplayabiliyor.
Birçok Kazakistanlı, zaten zor olan demografik durum ve yüksek fiyatlar (özellikle Almatı ve Astana gibi büyük şehirlerde) karşısında orta sınıfın yardımlardan mahrum bırakılmasının çocuk sahibi olmak için güçlü bir caydırıcı olacağını belirtiyor. Sosyal medyada, ipotek veya kredi sahibi olmanın artık sistem tarafından zenginlik göstergesi olarak değerlendirilmesiyle dalga geçiliyor.
Refah değerlendirme sistemi birçok soruyu beraberinde getiriyor. Yorumcular ayrıca, refah değerlendirmesinde konut, araç, kayıt, arsa, gelirler ve diğer verilerin dikkate alındığına dikkat çekti. Puan hesaplama sistemi, tartışmanın nedenlerinden biri haline geldi.
"Ee, ne diyelim, 90'lı yıllarda evlenmemiş olanlar, bizi tebrik ederim. 20'de doğurmadık, görünüşe göre 30-40'ta da doğurmayacağız. Her ne kadar çalışıp düzenli vergi ödemiş olsak da"
"A ve B kategorisindeki ailelerin çocuklarının askere alınmaması yasal olarak mümkün mü? Çünkü hiçbir avantaj yok ama vatan borcu var"
"Buna da el attılar. Kadınlar çalışıyor, buna hakları var. Statüsü ne olursa olsun, zengin olsun ya da olmasın. Korkunç, ülkemiz nereye gidiyor?"
"Eğer iptal ediyorlarsa, o zaman tüm kadınlara maaşlarından kesilen ödemeleri geri versinler! Bunu biz biriktirdik, devlet değil. Geri versinler ve iptalleriyle boğulsunlar! Kadınlar doğurmayı bırakmalı" — diye yazıyor kullanıcılar.
Bu arada Çalışma Bakanlığı, reformu hedefli sosyal yardıma geçiş olarak açıklıyor. Devlet desteğinin öncelikli olarak gerçekten ihtiyaç duyan ailelere yönlendirilmesi isteniyor.
Daha önce "Kursiv" gazetesi, Kazakistanlıların ikinci çeyrekte ortalama gelirinin 410 bin tenge olduğunu, bunun %24,2'sinin sosyal ödemelerden oluştuğunu yazmıştı. Abay bölgesi ve Kuzey Kazakistan bölgesi gibi bölgelerde yardımlar ve emekli maaşları, sakinlerin gelirlerinin neredeyse üçte birini oluşturuyor.