Tahılın kalitesi her şeyi belirler: ekmeğin lezzeti, besin değeri ve nihai ürünün güvenliği. Kazakistan dünyanın önde gelen tahıl ülkelerinden biridir: 2025 yılında hektar başına ortalama 17 sentlik verimle ülkede 27,1 milyon ton tahıl toplandı; bunun 20,3 milyon tonu buğdaydı. Bu denli büyük hacimler, en az onun kadar kapsamlı bir denetim gerektirir: tahıl yetiştirme, kurutma veya depolama sırasında ihlaller yapıldıysa, besin değerini yitirebilir ve tehlikeli maddelerin kaynağı hâline gelebilir. Bu haberi infohub.kz sitesi duyurdu.
Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İdaresi Tıbbi Merkezi'ne bağlı Sıhhi-Epidemiyolojik Uzmanlık Merkezi'nin açıklamasına göre iki ana gösterge grubu vardır. Birincisi kalite göstergeleridir: nem, protein ve gluten içeriği, yabancı madde miktarı ve diğerleri. Ekmeğin lezzeti, hamurun kabarıklığı ve ürünün besin değeri tam da bunlara bağlıdır. İkinci grup ise güvenlik göstergeleridir, yani sağlığa zararlı maddelerin içeriği.
Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinde tahıl güvenliği gereklilikleri, Gümrük Birliği'nin TR TS 015/2011 sayılı «Tahıl Güvenliği Hakkında» teknik düzenlemesiyle belirlenmiştir. Bu düzenleme mikotoksinlerin, pestisit kalıntılarının (bitki koruma ürünleri), toksik elementlerin (kurşun, kadmiyum, cıva, arsenik), radyonüklidlerin içeriğini, ayrıca zararlılarla bulaşma ve zararlı yabancı maddelerin varlığını düzenler.
Özellikle mikotoksinlere dikkat edilir. Bunlar, tahılın tarlada zarar görmesi veya yanlış depolanması durumunda küf mantarlarının ürettiği zehirli maddelerdir. Sinsi yanları, ısıya dayanıklı olmaları ve pişirme veya kaynatma sonrasında bile üründe kalabilmeleridir. «Tahılın laboratuvar denetimi, ürünün una, ekmeğe veya bebek mamasına girmeden önce normlara uygun olduğundan emin olmayı sağlar» diye açıklıyor Kazakistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İdaresi Tıbbi Merkezi'ne bağlı «Sıhhi-Epidemiyolojik Uzmanlık Merkezi» RGP laboratuvarı uzmanı Damegül Madedinova. Sıhhi-Epidemiyolojik Uzmanlık Merkezi'nde bu göstergeleri sıhhi-kimyasal araştırmalar, toksikoloji, YTİ ve dioksin tayini ile radyoloji laboratuvarları belirler.
«Analiz sonucu, numunenin ne kadar doğru alındığına bağlıdır. Yüzeyden alınan bir avuç tüm partiyi yansıtmaz: küf ve toksinler eşit dağılmaz, odaklar hâlinde bulunur» diyor Damegül Madedinova. Numune tesliminde sık yapılan hatalar arasında partinin birkaç noktası yerine tek yerden örnek alınması, nemli veya sızdırmaz olmayan ambalaj kullanılması, numunenin teslimattan önce uzun süre sıcakta saklanması ve parti numarası, tarih ile numune alma yerini belirten etiketin bulunmaması yer alır.
İzin verilen sınırların üzerinde kirli ürünlerin düzenli tüketimi sağlığı olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle sapmaların daha hammadde aşamasında, tahıl un, ekmek veya tahıl ürünü hâline gelmeden önce tespit edilmesi çok önemlidir.
Sıhhi-Epidemiyolojik Uzmanlık Merkezi'nde şu vurgulanıyor: tahılın kalitesi ekmeğin lezzetini ve besleyiciliğini belirler, ancak güvenliği gözle değerlendirilemez. Mikotoksinler, pestisitler ve ağır metaller yalnızca laboratuvar yöntemleriyle tespit edilir ve tam da sistematik laboratuvar denetimi tüketicilerin sağlığını korur.