Alibek Kuandırov'un Kazakistan Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı'na atanması, yetkililerin North Caspian Operating Company (NCOC) — Kaşagan sahasının işletmecisi — ile yaşanan çevre anlaşmazlığının çözümünü hızlandırma niyetiyle bağlantılı olabilir. Bu değerlendirmeyi yatırım şirketi Teniz Capital Investment Banking yaptı, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Söz konusu olan, Kazakistan'ın NCOC'ye kükürdün norm üstü depolanması nedeniyle kestiği 2,356 trilyon tenge tutarındaki ceza. Teniz Capital analistleri, Kuandırov'un atanmasını hükümetin yıllardır süren ihtilafı çözme çabalarını yoğunlaştıracağının olası bir işareti olarak görüyor.
Şirkette, "Sonraki gelişmeler, hükümetin çözüm sürecini hızlandırma niyetine dair varsayımı güçlendiriyor" değerlendirmesinde bulunuldu.
Kuandırov, Ekoloji ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı'nın başına 3 Eylül 2026'da geçti. Bundan önce Dışişleri Bakan yardımcılığı görevini yürüttü, KAZENERGY Birliği'ni yönetti ve Ulusal Ekonomi Bakanlığı'na başkanlık etti.
Teniz Capital'e göre deneyimi, Kazakistan'ın çevre gerekliliklerini, uluslararası petrol ve gaz şirketlerinin çıkarlarını ve uluslararası tahkim yargılamalarını ilgilendiren bu anlaşmazlıkta faydalı olabilir.
Çevre anlaşmazlığı, Atırav bölgesi ekoloji departmanının 2022'de yaptığı denetimin ardından ortaya çıktı. Denetim sonucunda kurum, Kaşagan'da izin verilen 773 bin ton hacme karşılık 1,7 milyon ton kükürt depolandığını tespit etti. 2023'te Kazakistan işletmeciye 2,356 trilyon tenge tutarında ceza kesti.
NCOC ise taleplere itiraz ediyor ve mevzuata ile verilen izinlerin koşullarına uyduğunu savunuyor. Temel anlaşmazlıklardan biri, kükürt depolama yıllık limitlerinin toplanıp toplanamayacağı oldu.
Yargı süreçleri birkaç aşamada gerçekleşti. Haziran 2025'te Yüksek Mahkeme önceki kararı bozarak davayı yeniden görüşülmek üzere geri gönderdi. Aynı yılın ağustos ayında temyiz heyeti, talepleri esastan değerlendirmeden usul ihlalleri nedeniyle idari işlemi iptal etti. Daha sonra çevre kurumu cezayı yeniden kesti.
Haziran 2026'da Atırav Bölge Mahkemesi cezayı onadı. Gönüllü ödeme süresinin 21 Temmuz'da dolmasının ardından zorunlu tahsilat başladı. İcra memurları NCOC'nin taşınmazlarını ve araçlarını haciz etti, ancak şirketin banka hesaplarını etkilemedi.
7 Eylül'de icra memurunun işlemlerine itiraz edilmesi nedeniyle icra takibi durduruldu. Daha sonra mahkeme, NCOC'nin icra takibinin ve buna bağlı kısıtlayıcı tedbirlerin iptali talebini reddetti. Eylül sonunda tahsilat yeniden başladı.
Paralel olarak anlaşmazlık uluslararası tahkimde de görülüyor. NCOC ve uluslararası hissedarlar, mevzuat gerekliliklerine ve izin koşullarına uyulduğunu savunarak Kazakistan'ın işlemlerine itiraz ediyor.
Bloomberg'in 9 Ekim'de bildirdiğine göre konsorsiyum üyeleri, Kazakistan yetkilileriyle anlaşmazlığı çözme olasılığını görüştü, ancak nihai bir öneri üzerinde uzlaşamadı. Yayına göre ExxonMobil, Shell, Eni ve TotalEnergies'in desteklediği girişime karşı çıktı. Ardından TotalEnergies de ExxonMobil'in tutumunu destekledi.
Anlaşmazlığın çözümü Kaşagan'ın gelecekteki gelişimi açısından da önem taşıyor. Bloomberg daha önce ExxonMobil'in, Kazakistan ile süregelen anlaşmazlıkların çözülmesi koşuluyla sahayı genişletmeye 80 milyar dolar yatırım yapmayı değerlendirmeye hazır olduğunu bildirmişti.