Kuzey Aral'daki su hacmi rekor seviyeye ulaşarak 23,4 milyar metreküpe çıktı; Hazar Denizi'ni kurtarmak için ise Kazakistan kıyı ülkelerinin, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın ve Japonya'nın desteğine başvurmak zorunda kaldı. Ülkenin en büyük su havzalarını kurumaktan nasıl korumaya çalıştığı hükümet tarafından anlatıldı, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Bakanlar Kurulu'nun verilerine göre Kuzey Aral'daki su hacmi artmaya devam ediyor. Gösterge 2022'de 18,9 milyar metreküp, 2023'te 21 milyar, 2024'te 22 milyar metreküp iken geçen yılın sonuçlarına göre 23,4 milyar metreküpe ulaştı. Bu yılın başından bu yana denize yaklaşık 1,5 milyar metreküp su yönlendirildi.
Aral'ın mineralizasyonu da yarı yarıya azaldı. Bu, canlı organizmaların ve su havzasının ekosisteminin yeniden canlanmasına katkı sağladı.
Hükümette yapılan açıklamada, "Ulaşılan göstergeleri sürdürmek için Su Kaynakları ve Sulama Bakanlığı her yıl Seyhun yatağından en az 2 milyar metreküp su geçişini sağlıyor" denildi.
Ayrıca Kazakistan yetkilileri, Dünya Bankası ile Kökaral Barajı'nın yeniden inşası ve Aral'daki su seviyesinin Baltık sistemine göre 44 metreye çıkarılması konusunda anlaştı.
Hazar Denizi'nin yüzölçümü yaklaşık 390 bin kilometrekare, su hacmi ise yaklaşık 76 bin kilometreküp, kıyı şeridi uzunluğu 6,5 bin kilometredir. Hazar'a yıllık ortalama yaklaşık 290 kilometreküp su akışı sağlayan 130 nehir dökülüyor. Akışın büyük bölümü İdil'den (yaklaşık %80), Yayık'tan ise %3,5 oranında geliyor. Diğer büyük nehirler arasında Kura, Sulak ve Samur yer alıyor.
Yayık-Hazar havzasında 2025 yılında Yayık Nehri'nden Hazar Denizi'ne 6 kilometreküp, Kigach'tan ise 4,9 kilometreküp su ulaştı. 2026 yılında bu iki nehirden toplam akış yaklaşık 7,3 kilometreküp oldu.
Kazakistan denizin korunmasına yönelik ortak yaklaşımları düzenli olarak gündeme getiriyor. Nitekim 2025 yılında Şanghay İşbirliği Örgütü'nün genişletilmiş toplantısında Cumhurbaşkanı Kasım-Comart Tokayev, ŞİÖ Su Sorunları Araştırma Merkezi'nin kurulması girişimini ortaya koydu. Ayrıca kıyı devletlerinin katılımıyla Hazar'daki suyun korunmasına yönelik devletlerarası bir program hazırlanıyor.
Bunun yanı sıra ülkede Japonya hükümetinin desteğiyle yürütülen "Hazar Denizi'nin Seviyesinin Düşmesi Koşullarında Dayanıklılığın Artırılması" projesi başlatıldı. UNDP ve uluslararası ortaklarla birlikte deniz ve kıyı kaynaklarının yönetimi ile plastik kirliliğinin azaltılmasına yönelik birkaç proje oluşturuluyor.
Hatırlatalım, BM Hazar için önümüzdeki 50 yıla ilişkin endişe verici bir tahmin yayımladı. Uydu görüntüleri, ortaya çıkan tabanın kilometrelerce uzandığını gösteriyor; limanlar ve balıkçı köyleri ise sudan kopmuş durumda. Bilim insanları Hazar'ın seviyesinin en az yarım yüzyıl daha düşmeye devam edeceği uyarısında bulunuyor. Bunun ana nedeni olarak küresel ısınmayı ve yoğun buharlaşmayı gösteriyorlar. Öte yandan Hazar Denizi'nde, dünyada kalan mersin balığı popülasyonunun %90'ı yaşıyor.
Daha önce "Kursiv", Mangistau bölgesindeki Kurık köyü yakınlarında Hazar kıyısında sıra dışı bir kaplumbağanın görüldüğünü yazmıştı. Bu tür için deniz oldukça sıra dışı bir yaşam alanı olduğundan, orada ortaya çıkması uzmanların kafasında soru işaretleri yarattı.