Libya'nın en yüksek dini organı olan Dar el-İfta, Müslümanlara Nike logolu kıyafetlerin satın alınmasını, satılmasını ve giyilmesini yasaklayan bir fetva yayımladı; bu haberi infohub.kz sitesi duyurdu.

Trablus merkezli kurumun yayımladığı fetvada, Amerikalı spor giyim devinin adının Yunan zafer tanrıçasına atfen konulduğu, ünlü "swoosh" logosunun da bu tanrıçanın kanatlarından esinlendiği belirtiliyor. Kıyafette bu logonun bulunması, "çok tanrıcılıkla" ilgili sembollerin yaygınlaştırılmasına eşdeğer görülüyor.

Libya topraklarında antik Yunan kenti Kirene yer alıyor; kentin arkeolojik kalıntıları arasında aynı adı taşıyan Yunan tanrıçasının heykeli de bulunuyor.

Dini komite ayrıca Nike'ı İsrail'i desteklemekle suçlayarak o ülkeyi destekleyen şirketlerin boykot edilmesi çağrısında bulundu. Açıklamada, 5 Kasım 2023'te Şeriat Araştırmaları Konseyi'nin yayımladığı bildiriye atıf yapılıyor: Bildiride, Gazze'deki savaş sırasında Müslümanlar, İsrail'i desteklediği düşünülen Batılı şirketleri boykota davet edilmişti.

Fetva adı verilen bu hüküm, İslam hukukuna ilişkin bir dini görüştür. Libya Baş Müftüsü Sadık el-Garyani tarafından onaylanmıştır.

BBC, Nike'tan konuya ilişkin görüş talep etti.

Dar el-İfta, Batı Libya'daki Trablus'ta bulunan etkili bir dini kurumdur. Ülke siyasi açıdan bölünmüş durumda: 2011'de uzun yıllar iktidarda kalan lider Muammer Kaddafi'nin devrilmesinin ardından yaşanan çatışmaların sonrasında hem doğuda hem batıda rakip yönetim organları ve kurumlar faaliyet gösteriyor.

Dini hükümleri toplum üzerinde kayda değer bir etkiye sahip olsa da bunlar her zaman hükümet emri ya da yasal bağlayıcılığı olan kararlar niteliği taşımıyor. Geçen yıl kurum, Fransız mücevher markası Van Cleef & Arpels logolu takı ve saatlerin takılmasına karşı bir fetva yayımlamıştı: Dört yapraklı yonca motifinin Hristiyan inançları ve şans arayışıyla ilişkilendirildiği, bunun da İslam öğretisine aykırı olduğu savunulmuştu.

Yeni fetva, Nike ürünlerine devlet düzeyinde bir yasak getirmiyor ve bu ürünleri hâlâ satın alan ya da giyen kişilere herhangi bir ceza öngörmüyor.

Sosyal medyadaki tepkiler farklı oldu: Bazı kullanıcılar fetvayı olumlu karşılarken, diğerleri anlamını sorgulayarak kararı gülünç buldu ya da daha önemli meselelerden dikkat çekme çabası olarak değerlendirdi.

Bu fetva, Libya'nın kamusal yaşamında dini muhafazakârlığın güçlenmesine ilişkin daha geniş bir tartışma ortamında ortaya çıktı. 2025'te Doğu Libya yönetimi rap müziğine, tiyatro ve dans gösterilerine kısıtlama getirildiğini duyurmuş, bazı şarkı sözlerinin ve gösterilerin toplumsal ahlak ile İslami değerlere aykırı olduğu endişesini dile getirmişti. Daha sonra bu önlemler Batı Libya'ya da genişletildi.

Dar el-İfta daha önce de müziğe karşı dini fetvalar yayımlamıştı; ancak gösterilere ilişkin kısıtlamalara doğrudan müdahil olduğuna dair somut bir kanıt bulunmuyor.

Nike, Libya'da resmi bir mağaza açmadı; ancak Nike markalı ürünler yerel spor giyim satıcılarından satın alınabiliyor.

Nike ve Adidas gibi spor giyim markaları Kuzey Afrika'da oldukça popüler. Libya'da da bölgenin diğer ülkelerinde olduğu gibi popüler spor markalarının taklit ürünleri yerel pazarlarda satılıyor.