Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn bu hafta Beyaz Saray'a ilk ziyaretini yaparak ABD Başkanı Donald Trump'a İran destekli Hizbullah grubunu silahsızlandırma ve İsrail askerlerinin Lübnan'dan çekilmesini sağlama planını sunacak, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Geçen yıl cumhurbaşkanı seçilmeden önce ABD destekli Lübnan ordusunun komutanı olan Avn, yaklaşık 20 yıl sonra Beyaz Saray'ı ziyaret eden ilk Lübnan devlet başkanı. Trump'la ilk kez yüz yüze görüşecek.
Salı günkü görüşme Lübnan için kritik bir dönemde gerçekleşiyor. İsrail askerleri ülkenin güneyindeki bölgeleri işgal etmiş durumda, yüz binlerce Lübnanlı İsrail saldırıları sonucu mülteci konumunda ve Hizbullah hükümetin İsrail'le doğrudan müzakerelerini ve silah bırakma girişimlerini kesin bir dille reddediyor.
Geçen hafta ofisi aracılığıyla yayınlanan bir açıklamada Avn, Trump'ı 26 Haziran'da ABD arabuluculuğunda yapılan Lübnan-İsrail anlaşmasını uygulamak için "İsrail'e gerekli baskıyı yapmaya" çağıracağını söyledi. Bu anlaşma Hizbullah'ı silahsızlandırmayı, İsrail askerlerinin aşamalı olarak çekilmesini ve iki ülke arasında barışçıl ilişkiler kurulmasını hedefliyor.
Yetkili bir Lübnanlı kaynağa göre Avn, Trump'a Hizbullah'ın büyük silah cephaneliğinin nasıl imha edileceğine dair yazılı bir teklif sunacak. Sadece Trump'ın İsrail'i askerlerini çekmeye ve Lübnan'ın egemenliğini yeniden tesis etmeye yardımcı olacak nüfuza sahip olduğuna inanıyor.
62 yaşındaki Avn, geçen yıl Trump'ın Beyaz Saray'daki ikinci dönemi başlamadan önce cumhurbaşkanı oldu. ABD, Avn'ın seçilmesini memnuniyetle karşıladı. Avn bir Maruni Hristiyan; Lübnan'ın mezhepsel güç paylaşım sistemine göre başbakan Sünni Müslüman, meclis başkanı ise Şii Müslüman olmalı. Kariyer askeri olan Avn iki kez yaralandı ve vücudunda şarapnel parçaları kaldı.
Avn'ın yükselişi Lübnan'da güç dengesinde önemli bir değişimi yansıtıyor. Bu, 2024'te İsrail'in Hizbullah'a ezici bir darbe vurması ve Hizbullah'ın Suriyeli müttefiki Beşşar Esad'ın devrilmesi gibi grubu zayıflatan ve devlet üzerindeki eski belirleyici etkisini ortadan kaldıran büyük olayların ardından geldi.
Avn yemin töreninde "devletin silah tekeline" bağlı kalacağına yemin etti. Cumhurbaşkanlığının ilk yılı, 1982'de İran Devrim Muhafızları tarafından kurulan ve İsrail'le birkaç savaş yürüten Hizbullah'ı silahsızlandırmak için hükümet girişimleriyle geçti. Lübnan askerleri, 2024 savaşı sonrası ateşkes uyarınca ve zayıflayan Hizbullah'ın direnişi olmadan güney Lübnan'da Hizbullah'ın silah depolarını topladı.
Ancak cumhurbaşkanlığının ikinci yılının başında, Hizbullah 2 Mart'ta ABD ve İsrail saldırısına uğrayan İran'ı desteklemek için İsrail'e ateş açtığında yeni bir savaş başladı. Hizbullah'ın saldırısı İsrail'in güçlü hava ve kara harekâtını tetikledi. Lübnan Sağlık Bakanlığı'na göre savaşta 4.300'den fazla kişi öldü; bunların yaklaşık 800'ü çocuk, kadın ve doktor. Bu sayı sivil ve savaşçı ayrımı yapmıyor. Hizbullah kendi militan kayıplarını açıklamadı.
Savaş başladıktan sonra Avn derhal İsrail'le doğrudan müzakereler çağrısında bulundu. Bu, 1978'den beri birçok kez İsrail işgaline uğramış bir ülke için tarihi bir adımdı. İki ülke arasında on yıllar sonra en üst düzey yüz yüze temaslara yol açtı. Bu aynı zamanda Avn'ı Hizbullah ve destekçilerinin sert eleştirilerine hedef yaptı. Avn kararlı durdu ve Hizbullah'ı savaşı başlatmakla suçlayarak "Lübnan İran için yok ediliyor" dedi. Ancak Trump'ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile bir görüşme davetini kabul etmedi.
Avn, Doğu Beyrut yakınlarındaki Sin el-Fil'de doğdu. Ailesi güney Lübnan kökenli. Ordudaki ilk görevi 1985'te Lübnan'ın 1975-1990 iç savaşı sırasında Ordu Korucuları'nda müfreze komutanlığıydı. Komutanlığa terfi ettikten kısa süre sonra Suriye-Lübnan sınırında IŞİD militanlarını yok etme harekâtını yönetti. 2019'da Lübnan'ın mali çöküşü sonrası kriz döneminde orduya komuta etti. On yıllardır süren devlet yolsuzluğu ve kötü yönetimin ardından Lübnan lirasının değer kaybına yol açan bu krizde Avn, krizin "ülkenin bel kemiği" Lübnan ordusunun çöküşüne yol açacağını uyardı. Bir askeri komutan için alışılmadık bir siyasi açıklamada, iktidardaki politikacıları çöküş için eleştirdi, askerlerin halkla birlikte aç olduğunu söyleyerek "Ne yapacaksınız?" diye sordu.
Avn'ın seçilmesi, 2022'de görev süresi dolan Hizbullah müttefiki Mişel Avn'ın (akraba değil) yerine geçerek iki yıllık cumhurbaşkanlığı boşluğunu sona erdirdi. Uzun süredir ertelenen ekonomik reformlar üzerinde çalışma ve 2020 Beyrut Limanı patlamasının kurbanlarına adalet sağlama sözü verdi.