Pazar akşamı, iktidardaki Tisza partisinin anayasayı değiştirmesinin ardından görevi bırakmayı kabul eden Tamas Sulyok'un cumhurbaşkanlığı yetkileri sona erdi. Macaristan Başbakanı Peter Magyar, tarihin en güçlü satranç oyuncusu olarak kabul edilen büyükusta Judit Polgar'a cumhurbaşkanlığı görevini teklif etme niyetini açıkladığı infohub.kz sitesi bildirdi.
Sulyok, geçen hafta parlamento tarafından kabul edilen anayasa değişikliklerini imzaladı. Belgeye göre, cumhurbaşkanlığı görev süresi 'ciddi güven kaybı' nedeniyle erken sona eriyor. Parlamento ayrıca Anayasa Mahkemesi başkanını görevden aldı ve üç dönem görev yapan milletvekillerinin aday olmasını yasakladı; bu, eski başbakan Viktor Orban'ın Fidesz partisinin meclis grubunun yarısından fazlasını etkiledi.
Magyar, Sulyok'u defalarca Orban'a sadık olmakla suçladı ve istifasını talep etti. Cumhurbaşkanı daha önce beş yıllık görev süresi dolmadan gönüllü olarak ayrılmayacağını söylemişti, ancak geçen hafta sonunda yeni hükümeti hukukun üstünlüğü ilkelerini ihlal etmekle suçlayarak değişiklikleri imzaladı. Sulyok, anayasa değişikliğini 'Macar anayasal demokrasisi için yıkıcı bir an' olarak nitelendirdi ve 'siyasi güç elde etmek uğruna özgür bir toplumun temel ilkelerinin ayaklar altına alındığını' belirtti.
Sulyok'un değişiklikleri imzalamak için beş günü vardı; aksi takdirde anayasa krizi ve görevden alınma ile karşı karşıya kalacaktı. Yeni cumhurbaşkanı atanana kadar (30 gün içinde) devlet başkanlığı görevlerini Meclis Başkanı Agnes Forsthoffer yürütecek.
Macaristan parlamenter bir cumhuriyettir: anayasal çoğunluk (199 milletvekilinden 133'ü) anayasayı kendi takdirine göre değiştirebilir. Nisan seçimlerinde Magyar liderliğindeki Tisza partisi 141 sandalye kazandı. Cumhurbaşkanının yetkileri çoğunlukla törenseldir, ancak yasa tasarılarını parlamentoya geri gönderebilir veya Orban döneminde atanmış Anayasa Mahkemesi'ne sevk edebilir.
Sulyok, 2024 yılında Katalin Novak'ın çocuklara yönelik cinsel şiddet suçunu gizlemekten hüküm giymiş bir kişiyi affetmesiyle ilgili skandalın ardından istifa etmesi üzerine cumhurbaşkanı oldu. Orban'ın eleştirmenleri, onu gücünü uzatmak ve kilit pozisyonlara müttefiklerini yerleştirmek için sistematik olarak yasaları yeniden yazmakla suçladı.
Pazartesi günü Magyar, Judit Polgar'a cumhurbaşkanlığı görevini teklif edeceğini duyurdu. 'Ülkemizin birliğe, barışa ve tüm Macarların gurur duyabileceği bir cumhurbaşkanına ihtiyacı var' diye yazdı başbakan sosyal medyada. Polgar'la görüşüp onayını isteyeceğini ekledi. 'Judit Polgar'ın adı yetenek ve özveriyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. En başarılı kadın satranç oyuncusu olarak 26 yıl boyunca dünya sıralamasında zirvede yer aldı ve dünyanın en iyi on satranç oyuncusu arasına girdi' dedi Magyar.
23 Temmuz'da 50 yaşına girecek olan Polgar, tarihin en güçlü kadın satranç oyuncusu olarak kabul ediliyor: reytingi 2700'ü aştı. Beş yaşında oynamaya başladı, 15 yaşında Bobby Fischer'in rekorunu kırarak büyükusta oldu. Erkek turnuvalarında yarıştı, 2002'de (daha önce 'satrancın kadınlar için pek uygun olmadığını' söyleyen) Garry Kasparov'u ve 1998'de Anatoly Karpov'u yendi. 2014 yılında kariyerine son verdi, daha sonra Macaristan satranç milli takımını yönetti.