Bilim insanları, güçlü yer sarsıntıları öncesinde fayların davranışındaki anormal değişimleri kendi kendine tanıyan bir makine öğrenmesi algoritması geliştirdi; bu bilgiyi infohub.kz sitesi aktarıyor.
Potsdam'daki Alman Yerbilimleri Merkezi GFZ'den uzmanlar, İtalya ve ABD'den meslektaşlarıyla birlikte programı geçmişteki beş yıkıcı felaketin arşiv sismik kayıtları üzerinde test etti. Geliştiriciler sisteme hazır uyarı sinyali şablonları yerleştirmedi. Bunun yerine algoritmaya, sismologların merkez üsleri çevresinde sürekli kaydettiği binlerce küçük sarsıntının kesin zamanı, koordinatları ve büyüklüğünü içeren standart kataloglar verildi.
Program, küçük sarsıntıları zaman, yer ve büyüklük benzerliğine göre sözde "aileler" halinde birleştirdi ve ardından yüz fiziksel parametreye göre gruplandırdı. Beş vakadan üçünde — 2023'te Türkiye'de, 2009'da İtalya'nın L'Aquila kentinde ve 2014'te Şili'nin kuzeyinde meydana gelen depremler öncesinde — algoritma nadir sarsıntı kombinasyonları tespit etti. Bu anormallikler ana darbeden haftalar ve aylar önce ortaya çıktı: odaklar uzayda daha yoğun sıkıştı ve alışılmadık derecede fazla mekanik gerilim boşalttı.
Buna karşılık 2016'da İtalya'nın Amatrice kentinde ve 2024'te Japonya'nın Noto yarımadasında meydana gelen sarsıntılar öncesinde program herhangi bir uyarı işareti kaydetmedi. Yazarlar, modelin gelecekteki felaketin kesin tarihini vermediğini, ancak jeolojik fayın alışılmadık davranmaya başladığı bölgeleri izleyerek operasyonel izleme sistemlerinde etkili bir araç haline gelebileceğini vurguluyor.