Amerikan uzay ajansı NASA'nın Apollo 11 misyonunun Ay'a başarılı bir şekilde inmesini sağlayan yazılımı geliştiren bilgisayar bilimci Margaret Hamilton 90 yaşında vefat etti. Bu haberi eski işvereni Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) doğrulayarak 30 Eylül'de hayatını kaybettiğini bildirdi, diye yazıyor infohub.kz sitesi.

MIT yaptığı açıklamada, "Hamilton'a öncü demek, onun için çağının ötesinde demek çok hafif bir değerlendirme olur" diyerek, onun yazılım mühendisliği henüz yaygınlaşmamışken bu alanın uzmanı olduğunu kabul etti.

Hamilton, MIT'te 1959'dan 1970'lerin ortalarına kadar çalıştı ve Yazılım Mühendisliği Bölümü'nü yönetti. Tam da bu bölümde bir mühendis ekibine liderlik ederek NASA'nın Apollo 11 projesi için uçuş sırasındaki tüm bordo yazılımını yazdı ve test etti. Bu yazılım, ABD astronotları Neil Armstrong ve Buzz Aldrin'in Ay'a güvenli inişini sağladı. 2019'da Guardian gazetesine konuşan Hamilton, "Beni bu fikrin kendisi de, daha önce hiç yapılmamış olması da cezbetti. Katılan ilk programcı ve işe alınan ilk kadın oldum" demişti.

1969'da tarihi Apollo 11 Ay'a inmek üzereyken bordo bilgisayarı alarm vererek bir hata oluştuğunu bildirdi. Hata, bilgisayarın aşırı yüklendiğini tespit etti, bu yüzden kritik inişin başarısız olabileceğinden endişe edildi. Ancak Hamilton ve ekibi böyle bir durumu önceden düşünerek "öncelik tabanlı yazılım" geliştirmişti. Bu yazılım arka plan görevlerini durdurup en önemli olana — Ay'a inişe — öncelik verdi, diye bildiriyor MIT.

Ekibin ünlü yazılım mühendisliği 1969'da çekilen bir fotoğrafla sonsuza dek kaldı: O fotoğrafta Hamilton, yanında yükselen basılı kod yığınının yanında duruyordu.

2016'da Barack Obama, Hamilton'ın yaşam boyu emeğini bilime ve uzay yolculuğuna katkısından dolayı Başkanlık Özgürlük Madalyası ile ödüllendirdi. O zaman Obama, Hamilton'ın "insanlığı uzaya göndermeye yardımcı olan, adı anılmayan kadınlar neslinin sembolü" olduğunu söylemişti.

1936'da Indiana eyaletinde doğan Hamilton, 1955'te Michigan Üniversitesi'nde matematik okudu, ardından Earlham Koleji'ne geçerek 1958'de matematik lisans derecesi aldı. Bir yıl sonra eşiyle birlikte Massachusetts eyaletinin Boston şehrine taşınarak eşinin hukuk eğitimi almasını desteklemek için MIT'te işe girdi.

1970'lerden itibaren Hamilton, bilgisini kullanarak kendi yazılım işini kurdu; bunlar arasında hâlâ Massachusetts'te bulunan Hamilton Technologies şirketi de var.

Earlham Koleji'nin sosyal medyadaki açıklamasında, "Onun vefatından dolayı üzgünüz, ancak uzun yaşamı boyunca olağanüstü başarılarını anma fırsatına sahip olduğumuz için minnettarız" denildi. Açıklamada, "Onun öncü ruhu ve muhteşem mirası, Earlham mezunlarının nesillerini ilham vermeye devam edecek" ifadeleri yer aldı.

MIT'nin bilgilerine göre, Hamilton'ın ardında kızı, damadı, iki torunu ve dört torun çocuğu kaldı.