Kazakistan Merkez Bankası, daha önce işlenmiş suçları araştırmaktan, para transferi gerçekleşmeden önce dolandırıcılığı önlemeye geçiyor. Bunun için düzenleyici, bankalar, telekom operatörleri, pazaryerleri ve diğer piyasa katılımcılarının verilerini birleştirecek ve şüpheli eylemleri yapay zeka tespit edecek, haber sitesi infohub.kz bildiriyor.
Bunu, Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Binur Zhalenov açıkladı.
«Kabul etmeliyiz ve açıkça söylemeliyiz – dolandırıcılık sorunu bugün hala çok güncel. Bizde ve genel olarak devlet kurumlarında, çalışma ve verimliliğimizi artırma konusunda büyük bir potansiyel var,» dedi.
Jälenov'a göre, bugün dolandırıcılıkla mücadele çoğunlukla reaktif bir nitelik taşıyor. Genellikle, önlemler para transfer edildikten, mağdur bankaya veya polise başvurduktan sonra alınıyor ve ardından soruşturma ve çalınan fonları geri alma girişimleri başlıyor.
Şimdi Merkez Bankası, şüpheli işlem tamamlanmadan önce dolandırıcılık şemalarını tespit edebilecek proaktif bir sistem kurmayı hedefliyor.
Bunun için düzenleyici, 2026 yılından itibaren telefon operatörleri, finansal kuruluşlar, pazaryerleri, kripto para altyapısı ve diğer kaynakların verilerini birleştirecek.
«Dolandırıcılık genellikle bir telefon görüşmesi, yazışmalar, yani telefon operatörlerinin verileri aracılığıyla ortaya çıkar. Bu nedenle bu yıldan itibaren telefon operatörleri, finansal operatörler, pazaryerleri, kripto varlıklar vb. verilerini birleştiriyoruz ki yapay zeka yardımıyla davranış kalıplarına dayalı olarak potansiyel dolandırıcıları ve en önemlisi potansiyel kurbanları önleyici bir şekilde tespit edebilelim,» diye açıkladı Jälenov.
Ona göre, sistem kullanıcıların davranışlarını analiz edecek. Bir kişi sosyal mühendislik etkisi altındaysa, eylemleri genellikle anormal hale gelir.
«Bir kişi sosyal mühendislik etkisi altındayken anormal davranmaya başlar – çok sayıda bankacılık uygulaması açar, aramalar yapar vb. Aynı şey dolandırıcılar için de geçerli. Şu anda yapay zekayı, bu tür kalıpları otomatik olarak tespit edebilecek şekilde inceliyoruz,» diye belirtti Merkez Bankası Başkan Yardımcısı.
Şüpheli aktivite tespit edildiğinde, sistem bankalara veya telekom operatörlerine sinyal gönderebilecek, böylece işlemleri bloke etme veya diğer koruyucu mekanizmalar dahil dolandırıcılığı önleyecek önlemler alabilecekler.
Merkez Bankası'nın sunumunda ayrıca, yeni sistem kapsamında bir çift yapay zeka ajanının kullanılmasının planlandığı belirtildi. Bunlardan biri olan 'Analist', her dolandırıcılık olayını inceleyecek ve soruşturmacılar için öneriler oluşturacak. İkinci yapay zeka ajanı 'Gözlemci' ise, yeni dolandırıcılık şemaları ve tipolojilerini tespit etmek için interneti ve Darknet'i izleyecek.
Darknet (gölge internet), Google gibi normal arama motorları tarafından indekslenmeyen gizli bir ağ segmentidir. Özel yazılımlar (örneğin Tor tarayıcısı) gerektirir ve tam anonimlik sağlar. Ağ, yasa dışı ticaretin yanı sıra ifade özgürlüğünü korumak için de kullanılır.
Merkez Bankası, yapay zeka kullanımının, daha önce işlenmiş suçları araştırmaktan zamanında önlemeye geçişi sağlayacağını umuyor.
Jälenov'a göre, pilot proje halihazırda başlatıldı ve ilk sonuçlarının 2026 yılı sonuna kadar sunulması planlanıyor.