Palau'da düzenlenen yıllık zirvede Pasifik bölgesi ülkelerinin liderleri, Çin'in bölgesel sulara balistik füze fırlatmasına ilişkin ortak 'endişe' ifade etmeyi kabul etti, infohub.kz sitesi bildiriyor.
Ancak bu açıklama oybirliğiyle sağlanamadı ve Çin'in eylemine daha sert bir şekilde karşı çıkmaktan kaçınıldı. Pasifik Adaları Forumu'na üye ülke ve bölgelerin temmuz ayındaki füze fırlatmasına ilişkin ortak açıklamada anlaşması, bazı uzmanlarca bölgedeki büyük güçlerin jeopolitik rekabetinin küçük ada devletleri arasındaki ilişkileri istikrarsızlaştırdığını gösteren bir sınav olarak değerlendirildi.
Bu yılki zirvede ayrı bir oturum gününde alınan kararları açıklayan liderlere göre, Nauru adası - son yıllarda Çin ile yakın ilişkiler kuran ülke - endişe açıklamasına karşı oy kullandı. Kiribati lideri ise etkinliğe katılmayarak yerine ülkenin Çin'deki eski büyükelçisini gönderdi ve gündüz oturumuna hiç katılmadı, dedi Yeni Zelanda Başbakanı Christopher Luxon.
Luxon, ancak, Kiribati'nin katılmaması ve Nauru'nun nadir görülen karşı çıkışının önemini küçümsedi. Genellikle bu belge, liderlerin bir günlük oturumunda birkaç yetkilinin katıldığı bir odada oybirliğiyle kabul edilir. 'Çok iyi bir sonuç elde ettiğimizi düşünüyorum' dedi Luxon gazetecilere. 'Evet, Nauru bu açıklamadan çekildi, ancak bu bizim PIF tutumumuzu veya konsensüsünü ifade etmemize engel olmamalı.'
Pasifik bölgesinde büyük güçlerle ilişkileri yönetmek kolay olmayacak. Kiribati'nin katılmamasının nedeni ve ortak açıklamaya ilişkin tutumu hemen belirsizdi. Ancak bu, bölgenin gelecekte büyük güçlerle ilişkilerde karmaşıklıklar yaşanacağını gösterdi. Geniş Pasifik Okyanusu, uzak ve seyrek nüfuslu ada devletleri son on yılda jeopolitik olarak önem kazandı. Büyük güçler bu ülkelere erişim ve liderlerle ilişkileri güçlendirmek için acele ediyor, çeşitli kolaylıklar sunuyor ve bölgede çelişkili ittifaklar ağı oluşturuyor.
2024'te Nauru, Tayvan ile diplomatik ilişkileri kesti ve Pekin ile yakınlaşmayı seçti. Palau - bu yılki zirveye ev sahipliği yapan ülke - dünyada Tayvan'ı tanıyan birkaç ülkeden biri olmaya devam ediyor. Bu, bazı liderlerin etkinliğe katılmamasını Pekin'in Palau'nun tutumuna kızgınlığıyla açıklamaya olanak tanıyor. Ancak, bu konuda açık bir kanıt yok ve katılımcılar birkaç liderin katılmamasını sağlık durumu veya ülkedeki siyasi durumla ilişkilendirdi. Forumun füze olayına ilişkin ortak bir tutum üzerinde anlaşamaması, bölgedeki eskisinden daha derin bölünmeleri gösterdi.
Füze fırlatmasına ilişkin ortak endişe açıklaması esas olarak sembolik nitelikteydi; bölgedeki birçok ülke Pekin'in bu eylemini o zaman eleştirmişti. Ancak, forum üyelerinin bu konuda konsensüse varamaması dikkat çekti, özellikle birkaç hafta önce Suva'da yapılan dışişleri bakanları toplantısı böyle bir açıklama olmadan sona ermişti - bu, Nauru ve Kiribati'nin anlaşmazlığından kaynaklandığı bildirildi.