Ana duyu organlarından biri olan görme veya işitmenin kaybı, geri kalan algı sistemlerinin işleyişini gerçekten güçlendirebiliyor; ancak bu etki seçicidir ve belirli görevlere, yaşa ve eğitime bağlıdır. Bu bilgi, tıbbi haber portalı News-Medical'de yayımlanan bilimsel bir derlemede yer alıyor; infohub.kz sitesi de konuyu aktarıyor.

Yazının yazarlarına göre "duyusal telafi" olgusunun temelinde iki nöroplastisite mekanizması yatıyor. Bunlardan ilki, alışılmış sinyallerden yoksun kalan beyin korteksi bölgelerinin diğer duyu organlarından gelen bilgileri işlemeye başladığı çapraz-modal katılımdır. İkincisi ise korunmuş nöral ağların işleyişini geliştiren telafi edici plastisitedir.

Nörogörüntüleme, erken yaştan itibaren görme engelli olan kişilerde oksipital görme korteksinin Braille alfabesi okurken ve sesin uzaydaki kaynağını belirlerken etkinleştiğini gösteriyor. Sağır kişilerde ise sıklıkla görme alanının çevresindeki harekete verilen tepki keskinleşiyor; ancak bunda işaret dilinin erken öğrenilmesinin de etkisi var.

Hücresel düzeyde bu yeniden yapılanma, sinaptik bağlantıların değişmesi ve serotonin ile oksitosin gibi nörotransmitterlerin etkisiyle sağlanıyor. Araştırmalar ayrıca bu sürecin geri döndürülebilir olduğunu gösteriyor: İşitme kaybı olan yaşlı hastalarda altı ay boyunca işitme cihazı kullanımının ardından işitme korteksindeki görsel etkinlik belirgin biçimde azaldı.

Bilim insanları yine de telafinin nadiren tam olduğunu ve günlük yaşamda geri kalan tüm duyulara genel bir üstünlük sağlamadığını vurguluyor.