Brent petrol varil başına 103 doların üzerinde işlem görürken, enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonu hızlandırmasını önlemek için dünyada birçok merkez bankası para politikasını sıkılaştırma kararı aldı; Kazakistan ise tam tersine politika faizini düşürmeye devam ediyor, diye bildiriyor infohub.kz.
Birçok ülke için pahalı petrol, bütçeye ek gelir ve döviz girişi kaynağı değil, mal ve hizmet fiyatlarının artmasına yol açan ek bir maliyet kalemi anlamına geliyor. Investing.com verilerine göre Brent petrolün varili şu anda 103 doların üzerinde.
Bu ortamda bir dizi merkez bankası politika faizini yükseltme kararı aldı. Avrupa Merkez Bankası (Avrupa Birliği) 10 Eylül'de üç temel faiz oranını 0,25 puan artırdı. ABD Federal Rezerv Sistemi 16 Eylül'de federal fon hedef aralığını 0,25 puan yükselterek yüzde 3,75–4'e çıkardı. İngiltere Merkez Bankası 17 Eylül'de politika faizini sabit tutma kararı aldı; ancak komitede oylar bölündü: dokuz üyeden üçü, ikincil enflasyon riskleri nedeniyle faizin derhal yüzde 4'e çıkarılması yönünde görüş bildirdi. Japonya Merkez Bankası 18 Eylül'de faizi 0,25 puan artırarak yüzde 1,25'e yükseltti.
Her durumda merkez bankaları kararlarını pahalı petrolün yol açtığı ikincil enflasyon etkisi riskleriyle gerekçelendirdi. Petrol 100 doların üzerinde kaldığında benzin ve dizel fiyatlarındaki artış hızla taşıma maliyetlerine, ardından da gıda ve tüketim mallarının etiket fiyatlarına yansıyor.
Kazakistan'da ise bunun tersi bir durum yaşanıyor. Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası politika faizini kademeli olarak düşürüyor. 2026 yılının başında rekor düzeyde yüzde 18 olan faiz, haziranda yüzde 17'ye, ardından yüzde 16,75'e, yüzde 16,5'e ve eylülde yüzde 16,25'e indirildi.
Bunun nedeni, pahalı enerji kaynaklarının ülkeye ek döviz girişi sağlaması, bütçeyi güçlendirmesi ve tenge kurunu desteklemesi. Bu durum, iç enflasyondaki yavaşlamayla (ağustos sonu itibarıyla yüzde 9,8) birleşince Ulusal Banka'ya ülkede para politikasını gevşetme imkânı tanıyor.
Hatırlatalım, 2026 yılı bütçesini hazırlarken Kazakistan petrol fiyatını 60 dolar civarında öngörmüştü. Politika faizindeki indirimin Kazakistanlıları nasıl etkileyeceğini ise burada ayrıntılı olarak ele almıştık.