Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, 30 Ekim gecesi Varşova'da ülkenin en yüksek yargı organlarından biri olan Anayasa Mahkemesi'nin zorla ele geçirildiğini açıkladı; haber infohub.kz sitesinde yer aldı.
Göstericilerin önünde konuşan Nawrocki, "Bu gece Polonya Cumhuriyeti'nde kamu düzeni ihlal edildi ve anayasal bir devlet organı zorla ele geçirildi. Anayasa Mahkemesi'nde iktidarı gasp eden kişilerin eylemlerini hukuka aykırı bulan Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Hâkim Zbigniew Kapiński ile istişarelerde bulundum" dedi.
Nawrocki hukuk düzeninin yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunarak güvenlik güçlerini Anayasa Mahkemesi'nin binasından çekilmeye davet etti.
"Polonya Cumhuriyeti'nde iç güvenliğe yönelik tehdit nedeniyle bugün siyasi durumun istikrara kavuşturulması ve anayasal düzenin yeniden tesisi amacıyla parlamentodaki siyasi güçlerin temsilcilerinin katılımıyla acil istişareler düzenliyorum" diye ekledi.
Yayın organının aktardığına göre Polonya'da iki hâkim grubu kendisini Anayasa Mahkemesi'nin meşru temsilcisi olarak görüyor; cumhurbaşkanı ve hükümet ise farklı tarafları destekliyor. Bu nedenle mahkemeyi yönetme ve binasını kullanma yetkisinin kime ait olduğu sorusu siyasi bir çatışmanın konusu hâline geldi.
Çatışma 2015'te başladı. O dönem iktidara gelen muhafazakâr Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) yargı sistemini değiştirmeye başladı. Parti, özellikle Anayasa Mahkemesi'nde önceki parlamento tarafından seçilmiş hâkimlerin hâlihazırda görev yaptığı yerlere kendi hâkimlerini atadı. Bu durum mahkemenin siyasallaştırıldığı suçlamalarına ve meşruiyet krizine yol açtı.
Başbakan Donald Tusk'ın (şu anda diğer partilerle birlikte iktidar koalisyonunu oluşturan Sivil Koalisyon'un lideri) 2023'te iktidara dönmesinin ardından mahkemeyi reforme etme girişimi başladı. Tusk'ın iktidar koalisyonu, Anayasa Mahkemesi'nin Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) tarafından ele geçirildiğini ve kararlarının bağımsız yargı ilkelerine uymadığını savunuyor. Hükümet yargı sistemini yeniden düzenlemeye başladı ancak PiS'in müttefiki Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin direnişiyle karşılaştı.
30 Ekim'de çatışma daha da keskinleşti. Donald Tusk hükümetini destekleyen Hâkim Anna Korwin-Piotrowska, önceki iktidar partisi Hukuk ve Adalet (PiS) ile bağlantılı olan ve hükümetin mahkemenin yapısını ve yönetimini değiştirme girişimlerine karşı çıkan Mahkeme Başkanı Bogdan Święczkowski ile yardımcısı Bartłomiej Sochański'nin geçici olarak görevden uzaklaştırıldığını duyurdu. Korwin-Piotrowska, bundan böyle mahkemenin çalışmalarını en kıdemli hâkim olarak yöneteceğini açıkladı. Święczkowski ve Sochański onun bu iddialarını reddetti.
Sochański yaşananları devlet darbesi olarak nitelendirdi.
"Mahkemenin ve bağımsız bir hâkimin bağımsızlığına böyle bir müdahaleye olanak tanıyacak herhangi bir hukuki dayanak bilmiyorum. Bir devlet darbesi yaşanıyor" dedi.
Mahkemenin kararının ardından adliye binasının önünde protestolar başladı ve polis binanın arazisine girdi.
Ülkede yaşananlar nedeniyle cumhurbaşkanı Senegal gezisini acilen yarıda keserek Polonya'ya döndü ve mahkemenin arazisine girdi. Korwin-Piotrowska'nın da aralarında bulunduğu hâkimler önünü kesmeye çalıştı ancak engelleyemedi.
Polonya Başbakanı Donald Tusk ise "hukukun üstünlüğünün yeniden tesis edildiğini" açıkladı.